Yukichi Fukuzawa: Một nhà phê bình văn hoá đi trước thời đại

02-08-2017

NIENLICH - Nhật Bản tự hào là nơi mà các phê bình văn hoá đã nhiều lần biến đổi cảnh quan trí tuệ và nghệ thuật của mình. Ở đó nổi bật vai trò của Fukuzawa Yukichi. Fukuzawa Yukichi hay Phúc Trạch Dụ Cát 福澤 諭 吉 (1835-1901) là một tác giả, nhà văn, thông dịch, nhà kinh doanh và nhà báo người Nhật. Ông đã thành lập trường đại học Keio, tờ Jiji-Shinpō và Viện nghiên cứu Bệnh truyền nhiễm.

Nhà văn vĩ đại nhất trong tất cả các nhà phê bình văn hoá và là người sáng lập thực sự của Nhật Bản hiện đại là Yukichi Fukuzawa (1835-1901), người có khuôn mặt trí tuệ nhìn người dân từ tờ giấy bạc 10.000 yen.

Fukuzawa là một người am tường trong nhiều lĩnh vực như triết gia, nhà báo, doanh nhân, dịch giả và nhà giáo dục. Thật vậy, một trong những thành tựu lớn nhất của ông là sự ra đời của Đại học Keio. Nhưng nó ra đời từ một cuộc phê phán văn hóa có tính cách mạng mà Fukuzawa đã có tác động lớn nhất.

Fukuzawa Yukichi. Ảnh chụp trong chuyến đi Paris của ông vào năm 1862.

 

Ông lớn lên trong trong một gia đình samurai cấp thấp khiến ông cảm thấy bực dọc với những samurai cao cấp, sự kiêu căng của họ trái ngược với sự không thấu hiểu trong việc đối phó với cuộc khủng hoảng quốc gia do sự xuất hiện của Adm. Matthew Perry’s Black Ships ở Vịnh Tokyo vào năm 1853.

Thế hệ ngày nay khó có thể đặt mình vào tâm trí của trí thức Nhật Bản thời kỳ Edo (1603-1868). Nhiều người trong số đó, trong khi phỉ báng chủ nghĩa bá quyền của phương Tây, vận tải và khoa học, nhưng đã chấp nhận hệ thống đạo đức và văn học phương Tây bởi nó có thể an toàn vì được coi thấp hơn rất nhiều so với thành tựu triết học của Trung Quốc và Nhật Bản.

Các thành viên của Đại sứ quán Nhật Bản đến Hoa Kỳ (1860). Fukuzawa Yukichi ngồi bên phải.

 

Fukuzawa, người đã công du đến Mỹ vào năm 1860 trong khuôn khổ là Đại sứ quán đầu tiên của Nhật Bản và sau đó đã đi thăm các nước châu Âu năm 1862 như một phiên dịch viên tại Đại sứ quán Nhật Bản đầu tiên tới Châu Âu. Ông đã chú ý đến mọi khía cạnh về thương mại, công nghiệp, xã hội và chính trị phương Tây sau này được áp dụng cho Nhật Bản. Ông đã xuất bản những quan sát này từ năm 1867 trong tác phẩm 'Điều kiện ở phương Tây' ('Seiyo Jijo') gồm 10 tập, trở thành bộ sách bán chạy nhất.

Fukuzawa có lẽ đóng góp lớn lao nhất cho ấn phẩm 1872 cho cuốn 'Khuyến học' ('Gakumon no Susume') gồm 17 cuốn, đánh dấu một bước ngoặt từ những mô tả trung lập về sự phát triển ở phương Tây để kêu gọi đồng bào của mình chuyển đổi nhận thức quốc gia in dấu bởi niềm tin vào tầm nhìn mới của Khổng giáo về vũ trụ trong nhiều thế kỷ.

Fukuzawa tại Utrecht trong vai trò là mổ Đại sứ quán Nhật Bản đầu tiên đến châu Âu, 1862.

 

Chủ nghĩa phong kiến ​​được thấm nhuần dạy rằng mỗi người đều có một vai trò cố định, được xác định trong xã hội có thứ bậc: phụ nữ phải tuyệt đối phục tùng đàn ông, trẻ con hiền lành đối với cha và công dân phải phục tùng đối với các nhà cai trị. Nho giáo Cách tân cho rằng có một thời kỳ vàng son của các nhà hiền triết mà từ đó xã hội đã xa đọa và cần phải quay trở lại.

Fukuzawa đã lật đổ tất cả những điều này bằng một phong cách cách mạng, hoài nghi. Người Nhật đã say mê nhắm mắt trong khi thế giới phương Tây tiến triển với động lực liên tục của sự tiến hóa xã hội.

Một trong những thành quả lớn nhất của cuộc cách mạng tư tưởng này đã xảy ra trong lĩnh vực văn học. Lời kêu gọi của Fukuzawa cải cách và suy nghĩ lại mọi khía cạnh của cuộc sống trí tuệ đã khuyến khích cả việc sửa đổi ngôn ngữ Nhật Bản để đáp ứng các nhu cầu văn học thực tế và sự bao quát của các hình thức hiện đại của văn học, từ chủ nghĩa hiện thực tâm lý mang tính tiên phong với cuốn tiểu thuyết 'Drifting Cloud' của Futabatei Shimei (Ukigumo,1887-8) với chủ nghĩa lãng mạn từ tác phẩm 'The Dancing Girl' của Mori Ogai (Maihime, 1890).

Lời kêu gọi của Fukuzawa không phải sao chép một cách cứng nhắc các phương thức của phương Tây mà là sự chấp nhận thực tế của mọi thứ, bất kể nguồn gốc ở đâu, miến sao chúng phù hợp với nhu cầu của địa phương.

Bản in đầu tiên của Văn minh luận chi khái lược của Fukuzawa , 1875

 

Từ những năm 1870, Fukuzawa càng ngày càng sợ hãi các định chế đế quốc của các quốc gia phương Tây và bắt đầu ưu tiên cho việc tăng cường quốc gia về tự do cá nhân như là một phương tiện cần thiết của thời đại. Ông thậm chí còn kêu gọi Nhật Bản đi đầu trong khắp châu Á để chống lại chủ nghĩa đế quốc phương Tây, ngầm khuyến khích các tham vọng đế chế của Nhật Bản.

Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc vào cuối thế kỷ 19 đã khiến các nhà tư tưởng bảo thủ phải nắm bắt thời khắc này bằng cách thảo ra Imperial Rescript of Education (Huấn lệnh Giáo dục của Hoàng gia) năm 1890, một tài liệu kêu gọi các sinh viên Nhật Bản tuân theo chỉ những đạo đức Nho giáo về lòng trung thành và sự vâng lời mù quáng mà Fukuzawa đã trải qua cuộc đời của mình.

Khu nhà cũ của Yukichi Fukuzawa ở thành phố Nakatsu thuộc tỉnh Ōita

 

Ngày nay, công trình nghiên cứu của Schwarzenegger vào năm 1964 về Fukuzawa, 'Sự Giác ngộ của người Nhật', vẫn là một trong những lời giới thiệu tốt nhất về tư tưởng Nhật Bản hiện đại.

Người ta thường than thở rằng văn học Nhật Bản đang ở trạng thái bất ổn. Có lẽ những gì Nhật Bản cần nhất không phải là một tài năng mới lạ, mà là một nhà phê bình vĩ đại để đưa ra chương trình nghị sự của thời đại. Nếu như Huấn lệnh Hoàng gia về Giáo dục 1890 bị coi hiện thân của tuyên truyền lạc hậu, tuyên truyền đạo đức giả - đang có nguy cơ bị bỏ hoang phế và đưa ra giới thiệu lại, thì đó có thể đây là thời gian để Fukuzawa Yukichi xuất hiện lần thứ hai.


Benjamin Kang - Nienlich.vn


 

Content1 (mobil)
content1
Content2 (mobil)
content2