Vietkings - Hành trình Niên lịch (8): 140 năm Trường Trung Học Phổ Thông Nguyễn Đình Chiểu (Collège de Mytho) - Trường học xưa nhất miền Tây, Việt Nam

24-04-2019

(VIETKINGS - KYLUC.VN) Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, tiền thân là Collège de Mytho là một trường trung học phổ thông tại Mỹ Tho, Tiền Giang. Thành lập năm 1879, trường trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu là một trong những ngôi trường trung học phổ thông lâu đời nhất ở miền Tây, Việt Nam.

Logo Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu - Mỹ Tho.
 

QUÁ TRÌNH THÀNH LẬP VÀ PHÁT TRIỂN NỔI BẬT

Sau khi chiếm được Nam kỳ, thực dân Pháp bắt tay ngay vào việc xây dựng bộ máy cai trị và thiết lập hệ thống giáo dục nhằm đào tạo một tầng lớp tay sai phục vụ cho Pháp. Ngày 17/3/1879,Thống đốc Nam Kỳ Lafont ra Nghị định thành lập Sở Học chính Nam kỳ. Theo nghị định này, mỗi tỉnh ở Nam Kỳ đều có một trường Tiểu học (gọi là trường Tỉnh, dạy đến lớp Nhất – tức lớp 5 bây giờ).

 Collegè de Mỹ Tho -  Ảnh :Tư liệu

 
Ở Mỹ Tho, trường Tiểu học được lợp bằng lá, nằm ở gần khu Nhà việc (nơi làm việc của bộ máy làng xã) làng Điều Hòa (nay là Khu trung tâm thương mại Mỹ Tho). Sau đó, trường dời đến gần toà Bố chính (khu vực tòa án tỉnh Tiền Giang hiện nay).

 Ngày 14/6/1880, Thống đốc Nam Kỳ Le Myre De Vilers ban hành nghị định bổ sung Điều 6, chương I của Nghị định ngày 17/3/1879, cho phép tỉnh Mỹ Tho thành lập một trường trung học lấy tên là trường “Collège de Mytho”. Theo Nghị định bổ sung này, trường tiểu học Mỹ Tho được nâng cấp, mở rộng thành “Collège de Mytho”. Trường được xây dựng trên khu đất rộng 25.000 mét vuông , bao quanh bởi bốn con đường:

  • Hướng Ðông là cổng chính quay ra đường số 9 (sau đổi tên là Rue D'Aries, nay là đường Lê Lợi);
  • Hướng Tây quay ra đường Filippini, nay là đường Hùng Vương;
  • Hướng Bắc quay ra là đường số 3, sau đổi tên là Colombert, rồi Maréchal Pétain, Albert Buissiere, nay là đường Ngô Quyền;
  • Hướng Nam quay ra đường số 20, sau đổi tên Rue de Landes, nay là đường Lê Ðại Hành.

 Collegè de Mỹ Tho - Ảnh :Tư liệu

 
Ngày 11/12/1889, vì thiếu ngân sách, Thống đốc Nam Kỳ ra lệnh đóng cửa hệ trung học, còn hệ tiểu học vẫn tiếp tục. Một số học trung học phải lên Sài Gòn học ở trường Collège D'Adran. Ðến năm 1894, Collège D'Adran ngưng hoạt động nên Thống Ðốc Nam Kỳ quyết định dùng ngân sách của trường Collège D’Adran để mở lại Collège de Mytho. Trường Collège de Mytho thu nhận  học sinh trung học Nam Kỳ Lục tỉnh. Đến năm 1917, trường mở một chi nhánh ở Cần Thơ với tên gọi Collège Cantho (sau là trường Trung học Phan Thanh Giản tại Cần Thơ, hiện nay là trường THPT Châu Văn Liêm). 

Năm 1918, Collège de Mytho xây thêm khu thể dục - thể thao gồm 01 sân tenis, 01 sân bóng đá mini, hố nhảy xa, đường chạy, … và hai dãy nhà lầu song song  theo kiểu kiến trúc La Mã, nằm thẳng góc với dãy lầu Dơi cặp theo đường Albert Buissiere (nay là đường Ngô Quyền) và đường Rue de Landes (nay là đường Lê Đại Hành); mỗi dãy được nối với dãy lầu Dơi bằng một nhà nối rộng 2 mét, cột bằng bê tông, trên lợp ngói. Tầng trệt của hai dãy lầu này ban đầu là phòng học, tầng trên là chỗ nội trú cho học sinh. Về sau, tầng trệt của dãy lầu Bắc được dùng làm văn phòng. Tầng trệt của dãy lầu Nam dùng làm phòng ăn, phòng xem hát, tầng lầu dùng làm Hội trường. Ngoài ra, trường còn có  01 biệt thự làm nhà công vụ, 01 biệt thự dành cho gia đình của Hiệu trưởng phía đường Rue D'Aries (nay là đường Lê Lợi) và khu bệnh xá để chăm sóc sức khỏe cho học sinh và một khu vườn (nằm ở bên kia đối diện với trường qua đường Lê Đại Hành ngày nay), học sinh trường thường qua để dạo chơi.

Đến năm 1924, trường đã tổ chức được đủ các lớp bậc trung học cấp 2 (lúc đó còn gọi là Cao đẳng tiểu học) và tổ chức thi để cấp bằng “Thành chung”, còn gọi là Bằng Cao đẳng tiểu học, tương đương bằng tốt nghiệp cấp 2 bây giờ cho học sinh. Sau khi đỗ bằng Thành chung, học sinh có thể đi làm, du học nước ngoài hay là vào Sài Gòn học tiếp tại các trường Lycée, như Lycée Petrus Ký. Để được vào học ở Collège Mytho, người học phải tham dự một kỳ thi tuyển rất gắt gao. Học sinh Collège Mytho được cấp học bổng trong suốt quá trình học tập và bắt buộc phải ở nội trú.

Năm 1941-1942, Nhật chiếm Mỹ Tho, lấy Collège de Mytho làm nơi đóng quân, một số lớp dời đến học tại đình Ðiều Hòa. Ngày 2/12/1942, sau khi quân Nhật rút đi, Toàn quyền Đông Dương ra quyết định số 7192, đổi tên trường thành Collège Le Myre de Vilers. Năm 1953, Tổng trưởng giáo dục Việt Nam Cộng hòa là Nguyễn Thành Giung ký Nghị định 179-NÐ ngày 22/ 3 /1953 đổi tên trường thành trường trung học Nguyễn Ðình Chiểu.

Năm 1917, Collège de Mytho mở thêm chi nhánh ở Cần Thơ với tên Collège de Cantho. Học sinh học hết bậc tiểu học ở Collège de Cantho sẽ được tham dự kỳ thi vào trường Collège de Mytho. Năm học 1922 - 1923, trường Collèg e de Mytho mở thêm lớp năm thứ 3 và năm sau, mở lớp năm thứ 4. Năm 1924 - 1926, Collège de Cantho mở đủ các lớp thuộc bậc trung học và tách ra khỏi Collège de Mytho.

Năm 1928, các lớp tiểu học tách ra khỏi Collège Mytho và dời về trường Nam tiểu học Mỹ Tho (nay là trường THCS Xuân Diệu). Trường Collège Mytho tăng dần các lớp trung học.

Từ ngày 26/8/1957 trường Nữ trung học Lê Ngọc Hân được xây dựng. Từ đó đến năm 1975, trường Nguyễn Đình Chiểu chỉ dành cho nam sinh. 

Năm 1957 - 1958, trường xây thêm 10 phòng học nối liền với dãy lầu Nam; cũng trong khoảng thời gian này cổng trường được dời quay mặt ra đường Filippini (nay là đường Hùng Vương) và diện tích được mở rộng lên đến gần 41.000m2. Năm 1959, một phần dãy trệt xây năm 1879 được chuyển đổi thành phòng thí nghiệm và vườn sinh vật được thiết lập với những bộ sưu tập động thực vật vô cùng phong phú, đa dạng.

Năm 1969, 12 phòng học được xây thêm nối liền với dãy lầu Bắc. Năm 1970 – 1974, trường xây dựng thêm dãy lầu ngang song song đường Hùng Vương, gồm 22 phòng học (năm 1971, xây 10 phòng, năm 1972 thêm 4 phòng, năm 1974, thêm 8 phòng) tạo thành một khuôn viên rộng hình chữ nhật, tiếp giáp với 4 con đường. Khu văn phòng của nhà trường dời về đây.

Năm 1974, bức tượng bán thân bằng xi măng của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu được tôn trí tại khu vực cột cờ giữa sân trường; dãy lầu sắt được dỡ bỏ vì đã xuống cấp nghiêm trọng. Năm 1974 - 1976, hội trường và các phòng thực hành – thí nghiệm được xây trên nền của dãy Lầu sắt trước kia. 

Năm 1985, trường dựng bia truyền thống “Cách mạng – Dạy giỏi – Học giỏi” tại gần cột cờ.

Năm 1988 – 1989, cổng phía đường Lê Lợi được xây dựng lại. 

Năm 2003, trường xây thêm ba phòng thí nghiệm thực hành Lý - Hoá - Sinh và một phòng dùng để giảng dạy bằng các phương tiện công nghệ thông tin. Bốn phòng này nối theo hội trường lớn làm tái lập lại trên nền đất của dãy Lầu sắt trước kia.

Năm 2008, pho tượng toàn thân bằng đá hoa cương của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu được đặt phía trước bia truyền thống; tượng bán thân của Cụ được đưa về Nhà Truyền thống của trường.

 Từ 5/2012 đến tháng 5/2017, trường xây mới kiến trúc 01 trệt, 03 lầu, với trang thiết bị hiện đại:

+Khu A - Khối hành chánh, 01 hội trường lớn có 350 chỗ ngồi, 01 thư viện. 
+Khu B - Khối 40 phòng học và 04 phòng giáo viên. 
+Khu C - Khối 05 phòng học, phòng bộ môn và 12 phòng thực hành - thí nghiệm.  
+Khu E - Khối thể dục, thể thao: gồm nhà thể thao đa môn, 01 hồ bơi, 02 sân tenis, 01 sân bóng đá mini và khu thể thao ngoài trời;

 Để bảo tồn di tích của Collège de Mytho, Ban Giám Hiệu nhà trường đã cho di dời và phục dựng lại 01 nhà Giáo sư và 02 phòng học được xây dựng từ những năm 1879 từ phía đường Lê Lợi về phía đường Hùng Vương; đồng thời giữ lại và cho trùng tu 01 Biệt thự dành cho chức vụ và dãy lầu Bắc được xây dựng 1918. Bức tượng bán thân của Cụ Nguyễn Đình Chiểu được đặt lại ở giữa sân trường và tượng toàn thân của Cụ được dời về an vị tại khu E.

 

Các cựu học sinh giờ đã U90 lên nhận hoa của Ban giám hiệu nhân lễ kỷ niệm 140 năm thành lập trường.
 

 

NHỮNG CỰU HỌC SINH THÀNH DANH  VÀ GIÁO VIÊN NỔI BẬT 

Trần Đại Nghĩa (1913–1997): Thiếu tướng,  giáo sư, kỹ sư quân sự, nhà bác học.

 

Phạm Hùng (1912-1988), là một chính khách Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng Việt Nam (1987-1988).

 

Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát   (1913-1989).

 

Nguyễn Thành Châu, nghệ danh Năm Châu, (1906-1978).

 

Nghệ sĩ Trần Văn Trạch, danh hài (1924- 1994).

 

Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Chấn Hùng.

 

Tô Văn Lai, người sáng lập Thúy Nga Paris.

 

và nhiều nhân vật khác: 

  • Nhà văn Hồ Biểu Chánh (1884-1958).
  • Phạm Hùng (1912-1988), là một chính khách Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng Việt Nam (1987-1988).
  • Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát   (1913-1989), Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1969-1976).
  • Nguyễn Văn Kiết (1906-1987): Phó Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Thanh niên.
  • Bùi Thanh Khiết (1924 - 1984): Phó Cục trưởng Cục Chính trị Quân giải phóng miền Nam Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
  • Giáo sư - Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Văn Hưởng (1906-1998), bác sĩ Vi Trùng Học và Đông Y,  cố Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1969-1974).
  • Ngô Tấn Nhơn (1914-2014).
  • Phạm Văn Bạch (1910 -1986): Giáo sư, Luật sư, Chánh án TAND tối cao Việt Nam 
  • Giáo sư Lê Văn Chí (1907-1993): Thứ trưởng Bộ Giáo dục Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam.
  • Giáo sư, Nguyễn Văn Chì (1903-1989)
  • Giáo sư bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng (1913-2006).
  • Trần Đại Nghĩa (1913–1997): Thiếu tướng,  giáo sư, kỹ sư quân sự, nhà bác học, Thứ trưởng Bộ Công thương, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nặng, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam.
  • Viện sĩ - TS Nguyễn Duy Cương: nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế.
  • Hồ Hảo Hớn (1926-1967): Bí thư Thành Đoàn đầu tiên của Sài Gòn – Gia Định.
  • Nguyễn An Ninh (1900 - 1943): Là nhà tư tưởng, nhà văn hoá và nhà báo lớn; một chiến sĩ, một lãnh tụ có uy tín lớn và có ảnh hưởng mạnh mẽ của phong trào yêu nước Việt Nam từ 1923 đến 1943.
  • Nguyễn Thành Châu, nghệ danh Năm Châu, (1906-1978), soạn giả, đạo diễn sân khấu, diễn viên kịch, cải lương.
  • Trần Hữu Thế(1922-1995), nhà khoa học, nhà giáo dục, và chính khách nổi tiếng của Việt Nam,  tiến sĩ khoa học (1952),  cựu Tổng trưởng Giáo dục thời Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam.
  • Nguyễn Thành Giung, Hiệu trưởng trường niên khóa 1942-1945.
  • Nguyễn Văn Trường(1930-2018), nhà giáo và chính khách nổi tiếng của Việt Nam, nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam Cộng hòa
  • Phạm Công Thiện, (1941-2011) thi sĩ, nhà văn, triết gia, học giả, và cư sĩ Phật giáo người Việt Nam.
  • Huỳnh Văn Niềm, nguyên Ủy viên Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tiền Giang.
  • Ông Lê Quang Thành: Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng CS Việt Nam, Bí thư Đặc khu ủy Vũng Tàu - Côn Đảo, Bí thư TU Đoàn TNCSHCM.
  • Nguyễn Hữu Chí, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân Tỉnh Tiền Giang, Thứ trưởng Bộ Tài chính.
  • Nguyễn Thành Trung, Đại tá Không quân Nhân dân Việt Nam , Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân; Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines.
  • Nghệ sĩ Tám Vân (Lê Văn Tám) (1924-2009).
  • Nghệ sĩ Trần Văn Trạch, danh hài (1924- 1994).
  • Đồng Sĩ Khiêm, tiến sĩ vật lý.
  • Bùi Đức Tịnh (1923-2008), nhà nghiên cứu.
  • Tô Văn Lai, người sáng lập  ra hãng băng đĩa của người gốc Việt lớn nhất ở hải ngoại là Thúy Nga Paris,  giám đốc Trung tâm Thúy Nga, cựu giáo viên dạy môn Triết.
  • Lê Ngọc Thảo, chuyên gia thiết kế Sony, thủ khoa niên khóa 1965.
  • Tiến sĩ Nguyễn Thanh Xuân  - Trưởng phòng thí nghiệm côn trùng học tại Pháp.
  • Tiến sĩ Võ Thành Dũng - Giáo sư Vật lý địa cầu tại Pháp.
  • Giáo sư, Tiến sĩ Trương Công Trung (1919-2006): Giáo sư, Anh hùng lao động - Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP.HCM.
  • Giáo sư Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Thiện Thành (1919 – 2013),  Nguyên Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất và Chủ tịch Hội đồng Sức khỏe Trung ương
  • Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Chấn Hùng, Chủ Tịch Hội Ung thư VN, Nguyên  Giám Độc Bệnh Viện  Ung Bứu TP. Hồ Chí Minh
  • Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Nhân dân Lê Quan Nghiệm Phó Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược TP.HCM.
  • Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân Tạ Văn Trầm.
  • Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Ngọc Hà: Hiệu trưởng trường Đại học Tiền Giang.
 
THÀNH TỰU & THÀNH TÍCH NỔI BẬT

 

 

 

Kỳ thi Olympic vửa diễn ra đầu tháng 04 năm 2019 dành cho HS khối 10, 11 thuộc các trường THPT chuyên và THPT có lớp chuyên. Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu (TP Mỹ Tho, Tiền Giang) xếp hạng Nhất toàn đoàn khối các trường THPT với 43 huy chương. Đây là lần thứ 2 liên tiếp Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu xếp hạng Nhất toàn đoàn.

  • Trường tiên tiến cấp Tỉnh nhiều năm liền.
  • Nhiều bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
  • Bằng khen của Thủ tướng chính phủ.
  • Cờ luân lưu của Hội đồng Bộ trưởng.
  • Huân chương Lao động Hạng III, Hạng II, Hạng I.
  • Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới (năm 2000)
  • Danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc (2008 - 2009, 2014 - 2015), Cờ thi đua hạng ba cấp tỉnh (2011 - 2012), Cờ thi đua hạng nhì cấp tỉnh (2012 - 2013, 2013 - 2014, 2015 - 2016).
TRƯỜNG THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU 
Địa chỉ: 8bis Hùng Vương, Phường 1, TP Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang 
Điện thoại: 0733.872315 - 0733. 872061

 


Theo Huy Đức - Vietkings (KYLUC.VN)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2