[WOWTIMES – Đề cử Top 100 Làng nghề trăm tuổi Việt Nam 2022 - 2023] (P.80) Làng gốm Bàu Trúc – Ninh Thuận

03-03-2023

(nienlich.vn) Làng gốm Bàu Trúc, tỉnh Ninh Thuận, năm xưa có tên là Paley Hamu Trok, nổi tiếng với nghề làm gốm do tổ nghề là ông Poklong Chanh, một vị quan thời Vua PoKlong Garai trị vì xứ Panduranga (1151-1205), truyền dạy nghề cho dân làng. Trải qua gần nghìn năm, dân làng người Chăm ở đây vẫn giữ được nét truyền thống làm gốm cổ đến ngày nay. Đây là một trong những làng nghề cổ nhất Đông Nam Á còn bảo lưu khá tốt nghề truyền thống làm gốm hoàn toàn bằng thủ công.

 

Nói đến nghề thủ công truyền thống của người Chăm thì không thể không nói đến nghề làm gốm hay nói đúng hơn là nghệ thuật làm gốm của họ. Đặc trưng quan trọng của gốm Chăm là thế giới tâm linh tín ngưỡng, phong tục, văn hóa Chăm thể hiện qua gốm. Ở làng Bàu Trúc, sản phẩm gốm thường có dáng hình và điệu múa mềm mại của nàng Apsara, vũ điệu thần Shiva qua tượng hoặc phù điêu, các kiểu sinh thực khí linga-yoni, cặp bình đực-cái, điệu múa Chăm, nghệ nhân chơi kèn saranai… Nghệ thuật làm gốm truyền thống của người Chăm làng Bàu Trúc được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

 

Sản phẩm của Làng gốm Bàu Trúc khá đơn giản và mộc mạc, mang đậm tính cách hiền hòa của người dân tộc Chăm. 

 

Nét độc đáo đối với nghề gốm Bàu Trúc là được làm bằng tay, tức là làm thủ công. Các sản phẩm được đôi bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân, thợ tạo ra các sản phẩm độc đáo. Ở làng Bàu Trúc, người thợ nặn gốm phải đi vòng quanh sản phẩm, xoay càng lâu sản phẩm càng tròn càng cân đối. Tính ra một ngày, người thợ làm gốm đi vòng tròn quanh sản phẩm như vậy bằng quãng đường đi bộ 5 đến 8 km.

 

Từng sản phẩm gốm được những người nghệ nhân ở đây nâng niu và gìn giữ như cách họ bảo tồn nền văn hóa dân tộc

 

Gốm ở làng Bàu Trúc được nặn một cách thủ công, không sử dụng bàn xoay.

 

Sản phẩm sau khi chế tác được nung lộ thiên ngoài trời, khi nung không phủ men. Tùy theo từng sản phẩm và kỹ thuật phun màu (chiết xuất từ dầu hạt điều, cây dông…) cho ra các sản phẩm có màu sắc đặc trưng như vàng đỏ, đỏ hồng, đen xám, vệt nâu lạ và đẹp mắt. Vì sản phẩm nặn bằng tay, không làm bằng khuôn nên không có cái nào giống cái nào, mang tính độc bản cao. Đó chính là những sự khác biệt giữa gốm Chăm với các dòng gốm khác.

 

Những chiếc chum của làng Bàu Trúc được phơi nắng kỹ lưỡng để tạo ra những thànnh phẩm có chất lượng tốt.

 

Ngày 29/11, tại phiên họp của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 17 của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) diễn ra tại Ma-rốc, di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Điều đặc biệt, nhiều làng gốm cổ trên thế giới đã mai một không còn giữ được nghề truyền thống, nhưng nghề gốm làng Bàu Trúc vẫn còn tồn tại, giữ được nét tinh hoa của gốm cổ. Đó là giá trị độc đáo và trường tồn của gốm Bàu Trúc.

 


Quyên Nguyễn - Wowtimes (Tổng hợp)


Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2