[WOWTIMES- Top 100 Công trình trên 100 tuổi] (P.47) Tháp Bánh Ít- kiến trúc Chăm độc đáo với vẻ đẹp nghìn năm tuổi (Tk: XI- 2022)

22-09-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES] Tháp Bánh Ít là một trong số ít quần thể kiến trúc, văn hóa Chăm còn sót lại ở Việt Nam. Ngọn tháp mang trong mình những dấu ấn lịch sử của Vương quốc Chăm pa cổ đại kết hợp với nét đẹp văn hóa của người dân Chăm pa trên mảnh đất Bình Định.

Tháp Bánh Ít là di tích kiến trúc nghệ thuật Champa, có niên đại cuối thế kỷ XI - đầu thế kỷ XII. Tháp còn có tên gọi là Tháp Bạc, Tháp Thiện Mẫu, Tháp Thị Thiện, Thổ Sơn Cổ Tháp... Tháp được xây dựng trên một ngọn đồi cao nằm giữa hai nhánh sông Kôn, cách thành phố Quy Nhơn khoảng chừng 20km. Nghệ thuật kiến trúc Tháp Bánh Ít tiêu biểu cho giai đoạn chuyển tiếp từ phong cách Mỹ Sơn A1 sang phong cách Bình Định, kết hợp hài hòa vẻ đẹp của hai xu thế: nhịp nhàng, trang nhã và khoẻ khoắn, hoành tráng của kiến trúc Champa.

 

 

Toàn cảnh Tháp Bánh Ít (Ảnh: internet)

 

Tháp Bánh Ít là quần thể đền tháp có số lượng nhiều nhất hiện còn ở Bình Định gồm 4 tháp: Tháp Cổng, Tháp Hoả, Tháp Bia và Tháp Chính. Mỗi tháp là một kiến trúc riêng biệt mang sắc thái khác nhau, trên đỉnh mỗi tháp đều có tượng thần Siva làm bằng đá.

 

 

(Ảnh: internet)

 

Tháp cổng nằm ở vị trí thấp nhất, được được trang trí khá đơn giản nhưng lại trông vô cùng khỏe khoắn, vững chãi. Vòm cổng có hình tựa như mũi lao đang hướng thẳng lên trời. Tháp có hai cửa nằm cùng một trục với tháp chính, hướng Đông - Tây để tạo nên sự hòa hợp về mặt kiến trúc.

 

 

Tháp Chính (Ảnh: internet)

 

Tháp Chính được xây dựng trên đỉnh đồi, cao trên 20m. Khác với tháp cổng phía Đông và tháp Bia, tháp chính của quần thể kiến trúc văn hóa Chăm này được xây dựng dựa theo lối kiến trúc Kalan. Những bức tường được xây dựng tuy thanh thoát nhưng rất vững chãi và trường kì theo năm tháng. Trên các tầng mái được thiết kế các hệ thóng cột và cửa giả. Một số mặt tầng mái có họa tiết trang trí mang đậm phong cách văn hóa nguời dân Chăm pa. Điển hình như ở tầng một bao gồm những họa tiết trang trí như hình sư tử ở phía Nam, hay trang trí bò thần Nandin, còn phía Bắc là mặt Kala nhìn thẳng và bên trong là các tượng thờ bằng đá. Tất cả đã thể hiện được tín ngưỡng văn hóa thờ thần của người dân Chăm pa xưa kia.

 

 

Tháp Hỏa (Ảnh: internet)

 

Tháp Hỏa là tháp thờ Thần Hỏa, là nơi chuẩn bị các đồ nghi lễ dâng cúng trong các dịp cúng tế của người Champa xưa. Đây là kiến trúc rất đặc biệt, có rất ít công trình có hình dạng đặc biệt như thế này trong lịch sử nghệ thuật kiến trúc Champa.

 

Tháp Bia (Ảnh: internet)

 

Tháp Bia có kích thước và cấu trúc giống tháp cổng phía Đông và cùng phong cách kiến trúc Bình Ðịnh: bình đồ vuông, cửa hình mũi lao, thân được tạo các cột ốp... Song ở tháp cổng phía nam có những đặc điểm riêng như bốn cửa thông nhau theo 4 hướng đông, tây, nam, bắc. Ðây là kiến trúc Posah có bộ mái khá đặc biệt, các tầng mái nhỏ dần về phía trên. Mỗi tầng đều có hàng cột thể hiện theo lối thắt giữa, phình ra ở hai đầu trông giống như những quả bầu nậm.

 

 

Những nét kiến trúc độc đáo mang đậm tính nghệ thuật của Tháp Bánh Ít (Ảnh: internet)

 

Năm 1982, Tháp Bánh Ít được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật.

Năm 2014, Tháp Bánh Ít được Tổ chức kỷ lục Việt Nam công nhận vào Top 10 tháp và cụm tháp cổ được nhiều du khách tham quan nhất.

 

 

(Ảnh: internet)

 

Toàn thể kiến trúc tháp Bánh Ít đều mang phong cách kiến thiết, xây dựng rất tiêu biểu và đặc trưng của thời kỳ văn hóa Chăm pa. Chính những lối kiến trúc Gopura, Posah, Kalan đã làm nổi bật lên nét đẹp kiến trúc của tháp Bánh Ít. Đồng thời nó cũng làm nổi bật được tín ngưỡng quan trọng của người dân Chăm pa xưa là tín ngưỡng thờ thần góp phần gia tăng thêm giá trị lịch sử của tháp.

 

 

 

(Ảnh: internet)

 

Trong toàn bộ di tích Tháp Chàm còn lại trên đất nước Việt Nam, quần thể di tích tháp Bánh Ít là một quần thể độc đáo với nhiều dáng vẻ kiến trúc đa dạng, trang trí đẹp, một khu di tích kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao. Đồng thời là một trong những công trình đền tháp lớn nhất còn lại của Vương Triều Chămpa và là di tích Tháp Chăm thu hút nhất đối với du khách trong và ngoài nước ở Bình Định.

 

 


Quyên Nguyễn- Wowtimes (Tổng hợp)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2