TOP 100 Hồng bảo Kỷ lục Thế giới tại Việt Nam (P.29) Làng gạch gốm Mang Thít (Vĩnh Long): 'Vương quốc đỏ' bên dòng Cổ Chiên – [VIETKINGS-TOPPLUS đề cử]

01-04-2024

(kyluc.vn) Lò gạch, gốm huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long có tuổi đời hàng trăm năm, được biết đến là nơi sản xuất gạch, gốm đỏ nổi tiếng và lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới. Nơi đây được gọi là “Vương quốc gạch, gốm”. Từng mái lò, từng hàng gạch, từng hình ảnh lung linh với cảnh sắc thiên nhiên sông nước đặc trưng của làng gạch gốm không thể lẫn vào đâu.

Tỉnh Vĩnh Long nằm giữa hai con sông lớn Tiền Giang và Hậu Giang, do chính dòng sông mẹ Mekong tách ra. Hệ thống sông ngòi chằng chịt được hình thành bởi sự xuất hiện những cồn đảo do phù sa bồi đắp. Hàng nghìn năm qua, dưới lớp phù sa của hai con sông đã hình thành những vỉa tầng đất sét dẻo quý hiếm - nguyên liệu làm nên những sản phẩm gốm đỏ nổi tiếng của Vĩnh Long.

 

 

 

 

Làng gạch Mang Thít  được mọi người nhớ đến với hình ảnh từng mái lò đỏ hồng, những hàng gạch nhuốm màu thời gian giữa dòng sông Cổ Chiên hàng trăm năm qua. Từ những viên gạch đỏ với đầy đủ sắc thái khác nhau, dưới bàn tay điêu luyện của nghệ nhân làng Mang Thít, nhiều tác phẩm kiệt tác được ra đời. Từ cầu Mỹ Thuận nơi sông Tiền tách dòng Cổ Chiên, kéo dài 30 cây số đến vàm sông Mang Thít, trên 1.000 lò gạch mọc lên như một thành phố cổ. 

Từ xa đi thuyền lại, du khách có thể thấy những lò gạch có hình dáng tựa như những mái vòm khổng lồ - kiểu kiến trúc thường thấy ở các công trình kiến trúc Hồi giáo, nằm san sát nhau, kéo dài hàng chục kilômét. Mỗi lò gạch cao từ 7 - 12m, có kiến trúc hình tháp tròn, to ở trụ móng và thuôn dần lên tới đỉnh, được gắn kết bằng hàng chục nghìn viên gạch thẻ xếp chồng lên nhau tạo thành công trình kiến trúc độc đáo.

 

 

 

 

 

 

 

Gạch, gốm Mang Thít có mẫu mã phong phú, có nét riêng nhờ nguồn đất sét đặc biệt và nét tinh hoa được hình thành từ tri thức dân gian của ba dân tộc: Kinh, Khmer, Hoa. Sản phẩm chủ yếu là các loại gạch ống, gạch tiểu, ngói âm dương và các loại đồ gốm trang trí sân vườn, nội thất được xuất khẩu sang nhiều nước. Trong giai đoạn hưng thịnh, mỗi gia đình ở Mang Thít đều có từ 2 - 5 lò gạch, mang lại công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động trong vùng.

 

 

 

 

 

 

 

Lò gạch Mang Thít Vĩnh Long là nơi vẫn còn lưu giữ nhiều mỏ sét nguyên sinh cổ xưa có giá trị. Tất cả các mỏ sét nguyên sinh đều nằm bên trong những ngôi làng làm nghề gạch gốm đỏ truyền thống dọc theo hai bên bờ. Đây là nguyên liệu quan trọng nhất để làm thành các sản phẩm trang trí, hoặc trong xây dựng như gạch đỏ, nung, đồ gốm… Từ những bàn tay nhiều kinh nghiệm của người thợ thủ công, hàng nghìn tác phẩm có giá trị được ra đời mang đến cho con người nhiều công dụng hữu ích.

 

 

 

 

Làng gốm Mang Thít có nét độc đáo riêng, đó là dòng gốm không men. Không có màu đỏ ối của gạch, ngói, gốm Mang Thít có màu hồng tự nhiên, sau khi nung ửng lớp phấn trắng phơn phớt bên ngoài như sương. Không chỉ ấn tượng bởi màu gốm, ở Cổ Chiên, Vĩnh Long còn có công trình kiến trúc đặc sắc gần như có một không hai ở Việt Nam, đó là nhà gốm. Mặc dù không còn hưng thịnh như xưa nhưng một số gia đình Mang Thít hiện vẫn duy trì sản xuất, giữ nghề truyền thống. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, trong tổng số 1.424 lò gạch, có 877 lò vẫn giữ được nguyên vẹn kiến trúc ban đầu.

 

 

 

 

 

Một lò gạch thường cao tầm 12m. Người ta cần đến 5 ngày để tải và dỡ gạch, 15 ngày để nung và 10 ngày để xây cửa lò và chờ gạch nguội. Gạch được nung bằng trấu với quy trình kiểm tra, canh lửa rất cẩn trọng, để đảm bảo gạch ‘chín’ vừa đúng. Sau khoảng 1 tháng nung, thành phẩm thu được là khoảng 120.000 viên gạch  đúng chuẩn. Trước kia khi giao thông chưa phát triển, gạch được vận chuyển đi khắp miền Nam bằng đường sông.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mặc dù còn nhiều khó khăn trong việc phát triển và duy trì làng nghề nung gạch gốm đỏ Mang Thít, Vĩnh Long, nhưng những lò gạch gốm tại đây vẫn ngày đêm đỏ lửa để tạo ra những sản phẩm đẹp, độc đáo, chất lượng. Những người thợ vẫn miệt mài với nghề tạo ra những nét văn hóa mang giá trị tâm hồn Việt, văn hóa phương Đông, tồn tại theo năm tháng.

 

 

 

 

Ngoài đổi mới công nghệ sản xuất, làng gạch Mang Thít đang được tỉnh Vĩnh Long tìm hướng phát triển du lịch với đề án "Di sản đương đại Mang Thít" nhằm bảo tồn những giá trị văn hóa độc đáo mà các thế hệ trước để lại. Giúp người dân trong vùng chuyển đổi sinh kế, nâng cao đời sống, góp phần phát triển ngành du lịch, tạo đà phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

 

------------------------------------------

 

 

 

Hồng bảo Kỷ lục được hiểu là những công trình Kỷ lục được thực hiện trong một thời gian dài, tích hợp những giá trị về kiến trúc, thẩm mỹ, văn hóa… để hình thành nên cho mai sau những di sản, đồng thời góp phần viết tiếp những câu chuyện mà cha ông đã gây dựng, từ đó góp phần định vị những giá trị địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung vươn tầm khu vực và thế giới, góp phần định hình, phát triển hình ảnh du lịch địa phương nói riêng và đất nước nói chung thông qua những công trình biểu tượng.

Hành trình tìm kiếm TOP 100 Hồng bảo Kỷ lục Thế giới tại Việt Nam được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) giao cho Trung tâm TOP Việt Nam triển khai và đề cử đến Viện Kỷ lục Thế giới (World Mark) với mong muốn góp phần nhận diện, định vị, quảng bá hình ảnh quốc gia – địa phương ra thế giới. Dự án là một hành trình dài hơi và có thể tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác trong mục tiêu chung tạo ra những thay đổi về kiến trúc cảnh quan hiện hữu và quan trọng hơn là góp phần tạo nên những giá trị chiều sâu về văn hóa điểm đến hay lịch sử gắn liền với điểm đến.

 

Diệu Phi – VietKings (tổng hợp và biên tập, ảnh Internet)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2