Cách chợ Bến Thành khoảng 200 m, tòa nhà Bảo tàng Mỹ thuật TP HCM rộng hơn 4.000 m2 mang đầy vẻ cổ kính nằm nép mình dưới những tán cổ thụ. Căn nhà đồ sộ với kiến trúc cầu kỳ giống dinh thự của vua chúa vốn thuộc về ông Hứa Bổn Hòa (dân gian hay gọi là Chú Hỏa), một trong tứ đại gia Sài Gòn cuối thế kỷ 19. Tòa nhà được xây năm 1929 và hoàn thành năm năm sau đó do kiến trúc sư người Pháp tên Rivera thiết kế.

 

 

Ông Hứa Bổn Hòa (1845-1901) có tên tiếng Pháp là Jean Baptist Hua Bon Hoa, người gốc Minh Hương, tổ tiên sang định cư ở Nam bộ từ thế kỷ 17. Nhiều giai thoại kể lại rằng, với nghề ve chai Chú Hỏa nhờ tài làm kinh tế đã tạo dựng cơ nghiệp với khối tài sản khổng lồ. Dinh thự của chú Hỏa là nơi đầu tiên ở Sài Gòn có thang máy, điều cực kỳ xa xỉ ở Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ 20.  Đặc biệt, toàn bộ dinh thự có 99 cánh cửa lớn nhỏ, mỗi cửa mang phong cách kiến trúc khác nhau. Những cánh cửa này có nhiều giai thoại, ban đầu căn nhà thiết kế 100 cửa lận, nhưng khi Chú Hỏa trình lên toàn quyền Đông Dương thì bị cắt đi cánh cửa chính do đụng phong thủy với dinh toàn quyền gần đó. 

Căn nhà 99 cửa của Chú Hỏa cũng nhuốm màu liêu trai với nhiều giai thoại được thêu dệt cả thế kỷ nay. Trong đó có câu chuyện được đồn đoán nhiều nhất là “hồn ma” của con gái Chú Hỏa. Hồn ma này càng trở nên nổi tiếng và khiến nhiều người biết đến khi đạo diễn Lê Hoàng Hoa làm bộ phim “Con ma nhà họ Hứa” với sự tham gia của dàn diễn viên nổi tiếng một thời như Bạch Tuyết, Thanh Việt, Thanh Tú... Bộ phim kinh dị được sản xuất năm 1973 tuy chưa nhiều kỹ xảo nhưng gây tiếng vang lớn, tạo cơn sốt vé chưa từng thấy thời bấy giờ.

 

 

Toà nhà Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM từng là tư dinh của một trong "Tứ đại phú hộ" nức tiếng đất Sài Gòn xưa - nhà tư sản người Hoa Hứa Bổn Hòa (dân Sài Gòn vẫn quen gọi là chú Hỏa). Tòa nhà được thiết kế bởi kiến trúc sư người Pháp - Ông Rivera năm 1929 và được xây xong vào năm 1934. Tòa nhà vừa là nhà ở vừa là nơi kinh doanh của gia đình Tang Huon. Hui Bon Hoa, là con trai trưởng và là trụ cột của gia đình. Ông tiếp quản công việc thành đạt của cha mình từ việc vay vốn để mở cửa hiện cầm đồ, sau đó lập công ty Bất động sản.

Tòa dinh thự có cấu trúc bốn tầng, trang trí theo phong cách kiến trúc Baroque phương Tây kết hợp cùng những nét đặc trưng phương Đông. Bố cục công trình đối xứng với hai dãy nhà ngang và hai dãy nhà dọc khép kín tạo thành một giếng trời ở giữa. Toàn bộ tòa dinh thự có 99 cánh cửa lớn nhỏ, đây cũng là một đặc trưng mang tính biểu tượng của Bảo tàng Mỹ thuật TP. HCM.

 

 

Tòa dinh thự xây kiên cố với bốn tầng, trang trí theo phong cách kiến trúc Đông – Tây kết hợp. Công trình có bố cục đăng đối, gồm hai dãy nhà ngang và hai dãy nhà dọc khép kín tạo thành một giếng trời ở giữa.

 

 

Tường dày 40 - 60 cm, có màu vàng đặc trưng kiến trúc Pháp. Mặt tiền với ban công đưa ra phía ngoài, mái vươn xa. Toàn bộ dinh thự có 99 cánh cửa lớn nhỏ, mỗi cửa mang phong cách kiến trúc khác nhau. Trên mỗi cửa có hệ thống hoa sắt uốn công phu, đẹp mắt.

 

 

Tòa nhà lợp ngói âm dương, loại phổ biến trong kiến trúc ở Việt Nam và các nước Á Đông. Trên đỉnh các mái trang trí nhiều hoa văn được tráng men tạo màu xanh lục.

Một số đỉnh mái dinh thự gắn tượng gà trống Gaulois bằng gốm. Gaulois là biểu tượng của nền cộng hòa Pháp, với dáng hình oai vệ, màu đỏ, đuôi cong lên. Con gà thể hiện cho quyền lực và lòng dũng cảm.

Các mái hiên nhô ra theo kiểu đặc trưng của châu Á có tác dụng che nắng, che mưa hắt phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới nắng nóng và mưa nhiều ở Sài Gòn

 

Xen lẫn những nét đặc trưng của châu Á là những mái hiên theo kiến trúc của Châu Âu tạo nên một kiến trúc rất độc đáo và hấp dẫn bởi sự giao thoa giữa kiến trúc của tòa nhà

 

Cửa chính và cổng khu vực sảnh có kiến trúc cuốn vòm, khung bằng thép, trên vòm cửa có chữ cách điệu H.B.H - những ký tự viết tắt tên chủ nhân Hứa Bổn Hòa.

 

 

Ống thoát nước có họa tiết cá chép vô cùng độc đáo

 

 

Những nét Á Đông giao hòa khéo léo với đường nét và phong cách châu Âu. Yếu tố này thể hiện ngay ở mái sảnh với cột đỡ mái đắp nổi kiểu châu Âu, được tráng men tạo màu xanh lục Á Đông, bên cạnh là một họa tiết trang trí bồn hoa phương Tây.

Bên trong tòa nhà có nhiều gian, với trần sảnh được trang trí hoa văn đắp nổi, lắp đèn chùm kiểu Pháp sang trọng. Các tòa của dinh thự nối nhau bởi hành lang dài, nhiều cửa với kiểu cuốn vòm đặc trưng có công năng lấy gió và ánh sáng tự nhiên. Toàn bộ sàn nhà dùng gạch lót có nhiều kiểu hoa văn khác nhau cho mỗi tầng và khu vực. Ban công cấu trúc vòm nhô ra ngoài cùng hệ thống lan can sắt nghệ thuật nhiều hoa văn độc đáo cũng làm nên tính biểu tượng cho toàn bộ công trình Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Kiến trúc tòa nhà thật sự lôi cuốn bởi giao thoa di sản văn hóa Trung Quốc và Pháp mang dấu ấn của một đại gia đình thành đạt. 

 

 

 

 

 

 

Bên trong dinh thự gồm nhiều gian, được xây theo kết cấu vòm chịu lực. Nội thất sảnh của tòa nhà có những trang trí hoa văn đắp nổi trên trần, mỗi gian đều lắp đèn chùm kiểu Pháp.

 

 

Cầu thang có mặt bằng hình chữ U với ba vế, được lát đá cẩm thạch, lan can sắt uốn.

 

 

Dinh thự của Chú Hỏa cũng là nơi đầu tiên ở Sài Gòn có thang máy, điều xa xỉ ở Việt Nam lúc đấy. Là sản phẩm của châu Âu nhưng thang máy lại được làm bằng gỗ, bên trong bài trí, chạm trổ như một chiếc kiệu của quan.

 

 

 Nhiều ô cửa được lắp kính màu hoa văn, đậm chất châu Âu.

Căn nhà có hành lang dài, nhiều cửa với kiểu cuốn vòm để lấy gió, ánh sáng tự nhiên. Toàn bộ nền lát bằng gạch với nhiều kiểu hoa văn. Mỗi khu vực, mỗi tầng một kiểu dáng gạch khác nhau.

Sau năm 1975, gia đình ông Hứa Bổn Hòa chuyển sang nước ngoài định cư, căn nhà được sử dụng làm Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM. Năm 1992, bảo tàng đi vào hoạt động và là nơi trưng bày của hơn 20.000 cổ vật của các thời kỳ. Bảo tàng cũng là địa điểm tổ chức các triển lãm lớn về mỹ thuật trong và ngoài nước. Hiện, nơi này mở cửa tất cả các ngày trong tuần cho khách du lịch tham quan. Trong bảo tàng còn lưu giữ nhiều hiện vật vốn là đồ dùng của gia đình Chú Hỏa.

------------------------------------------

 

 

 

 

Hồng bảo Kỷ lục được hiểu là những công trình Kỷ lục được thực hiện trong một thời gian dài, tích hợp những giá trị về kiến trúc, thẩm mỹ, văn hóa… để hình thành nên cho mai sau những di sản, đồng thời góp phần viết tiếp những câu chuyện mà cha ông đã gây dựng, từ đó góp phần định vị những giá trị địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung vươn tầm khu vực và thế giới, góp phần định hình, phát triển hình ảnh du lịch địa phương nói riêng và đất nước nói chung thông qua những công trình biểu tượng.

Hành trình tìm kiếm TOP 100 Hồng bảo Kỷ lục Thế giới tại Việt Nam được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) giao cho Trung tâm TOP Việt Nam triển khai và đề cử đến Viện Kỷ lục Thế giới (World Mark) với mong muốn góp phần nhận diện, định vị, quảng bá hình ảnh quốc gia – địa phương ra thế giới. Dự án là một hành trình dài hơi và có thể tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác trong mục tiêu chung tạo ra những thay đổi về kiến trúc cảnh quan hiện hữu và quan trọng hơn là góp phần tạo nên những giá trị chiều sâu về văn hóa điểm đến hay lịch sử gắn liền với điểm đến.