[WOWTIMES- Trăm năm còn mãi] (P.46) Làng nghề lồng đèn Hội An – làng nghề 400 tuổi mạng đậm dấu ấn văn hóa truyền thống nơi phố cổ

06-10-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES)] Từng là một thương cảng phồn vinh bậc nhất, Hội An là một mảnh đất có bề dày lịch sử cách mạng và văn hóa, là điểm dừng chân của thuyền buôn trên khắp thế giới, khiến cho mảnh đất này sớm trở thanh nơi giao thoa của nhiều nền văn hóa đa sắc. Chiếc đèn lồng phố Hội chính là sự kết tinh giữa văn hóa Việt – Hoa – Nhật Bản ở Hội An từ hơn 400 năm trước.

Lịch sử làng nghề lồng đèn Hội An

Nghề làm đèn lồng Hội An xuất hiện cùng thời gian phố thị hưng thịnh nhất vào khoảng thế kỷ thứ 15. Cùng lúc những thương điếm, hội quán, những ngôi nhà ở được xây cất lên, chùa cầu được xây dựng, tất nhiên phải nhờ vào bàn tay khéo léo của những người thợ Kim Bồng Hội An. Nghề làm đèn lồng cũng ra đời tại chỗ khi nó là một phần không thể thiếu được trong quần thể kiến trúc nhà kiểu Hoa Nhật ở Hội An. 

                    

 

Làng nghề lồng đèn lung linh tại phố cổ. (Ảnh: internet)

 

Theo các bậc cao niên sống lâu tại Hội An, “Ông tổ” của nghề làm đèn lồng Hội An có tên là Xã Đường, chuyên làm đầu lân và lồng đèn cho những đêm hội hay các cuộc thi đấu xảo, thi đèn kéo quân… Với việc đô thị cổ Hội An được công nhận di sản thế giới, nghề làm đèn lồng sau thời gian mai một đã có cơ hội hồi sinh và thăng hoa. Tiếp thu kỹ thuật từ những chiếc đèn xưa, người Hội An đã không ngừng cải tiến, mày mò sáng tạo để những chiếc đèn lồng về sau càng đa dạng về mẫu mã và phong phú về chất liệu…

 

 

Lồng đèn gắn liền với nết đẹp văn hóa Hội An. (Ảnh: internet)​

 

Ngày 18/12/2008, đèn lồng Hội An đã được Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp chứng nhận “Đăng ký nhãn hiệu hàng hóa tập thể sản phẩm đèn lồng Hội An”, một bước đi quan trọng trong nỗ lực bảo vệ thương hiệu của sản phẩm vốn được xem là hồn của phố cổ.

 

 

Hình ảnh lồng đèn trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu của Hội An. (Ảnh: internet)

 

Nghề làm đèn lồng trải qua 400 năm tuổi. Tùy màu sắc, chất liệu vải mà đèn mang ý nghĩa khác nhau. Màu đỏ may mắn, màu vàng tươi vui, màu gấm huyết dụ kiêu sa, sác xanh dịu ngọt. Trải qua nhiều thời kỳ phát triển, đèn lồng Hội An đã có nhiều biến tấu, phù hợp với thị hiếu người dùng. Nhìn chiếc đèn lồng trông đơn sơ nhưng để làm nên chiếc đèn lồng xinh xắn, hoàn hảo là cả một quá trình đòi hỏi sự tỷ mẩn, từ khâu thiết kế hình dáng đến chọn nguyên liệu, màu sắc, tranh vẽ và cả kỹ thuật lắp ghép… Người thợ làm đèn lồng phải có lòng yêu nghề và sự say mê sáng tạo mới có thể gửi cả tâm tình vào công việc, thổi hồn vào từng sản phẩm, biến mỗi chiếc đèn lồng thành một tác phẩm nghệ thuật thực sự.

 

 

Người nghệ nhân cần mẫn với nghề truyền thống. (Ảnh: internet)

 

Nguyên liệu chính để làm lồng đèn là tre và vải lụa. Tre làm đèn lồng phải là loại tre già còn tươi, người thợ sẽ chẻ ra rồi cưa cắt thành từng khúc theo quy cách của mỗi mẫu đèn. Để bảo đảm độ bền và tránh mối mọt, người thợ còn phải nấu kỹ tre rồi ngâm 10 ngày trong nước muối. Tiếp đến đem tre phơi khô, chẻ rồi vót thành từng nan mỏng tùy theo yêu cầu của mỗi loại đèn. Vải bọc phải là vải xoa hoặc lụa tơ tằm có độ dai để khi căng dán không bị rách. Tùy theo màu sắc của vải mà đèn sẽ có những ánh sáng khác nhau, từ màu đỏ may mắn, màu gấm huyết dụ kiêu sa đến sắc xanh dịu ngọt, màu vàng tươi vui…

 

 

Những chiếc đèn lồng lung linh nhiều màu sắc. (Ảnh: internet)

 

Quy trình làm đèn lồng gồm hai công đoạn chính là làm khung tre và bọc vải. Trước tiên, nan được gắn vào hai vòng gỗ ở hai đầu để định hình khung và được kết nối bởi những sợi dây dù, tiếp đến người thợ phải chỉnh sửa để có một khung đèn cân xứng. Vải được cắt trước thành nhiều mảnh theo kích thước của đèn, người thợ sẽ bôi keo lên các nan khung rồi dán vải lên khung đèn. Việc căng vải đòi hỏi phải rất khéo léo để căng thẳng góc ở những đoạn cong. Sau khi dán xong vải, người thợ sẽ dùng kéo cắt tỉa những phần dư thừa. Tiếp đến khung đèn sẽ được vẽ hay trang trí trước khi gắn chuôi vào để hoàn thành sản phẩm.

 

 

Mỗi công đoạn làm đèn lồng đều được người nghệ nhân thực hiện vô cùng tỉ mĩ. (Ảnh: internet)

 

Bằng lao động cần cù và tư duy sáng tạo, nhiều nghệ nhân tâm huyết với nghề đã luôn trăn trở, tìm cách làm mới và phong phú hóa sản phẩm, vận dụng nhiều nguyên liệu mới, thân thiện và gần gũi như hạt cườm, mây, sắt, gỗ, vải hoa, vải bóng nhiều màu sắc và một số loại sợi nhân tạo để đan kết và bọc đèn. Những sáng tạo của những người thợ, nghệ nhân làng nghề nơi đây đã làm cho đèn lồng phố Hội ngày càng đa dạng và bắt mắt hơn.

 

 

Hoạt động du lịch tại làng nghề lồng đèn Hội An. (Ảnh: internet)

 

Những chiếc đèn lồng đã trở nên thân thiết, gắn bó hữu cơ với phố cổ Hội An, đến nỗi thật khó tưởng tượng một phố cổ sẽ như thế nào nếu thiếu sự duyên dáng sinh động của những chiếc đèn lồng… Đèn lồng Hội An không chỉ đi vào đời sống của cư dân phố Hội mà đã trở thành một đặc sản, một động lực kích cầu du lịch, thu hút sự quan tâm của du khách cả trong và ngoài nước.

 

 

 

 

 

Nhiều thế kỷ đã trôi qua với dòng sông Thu Bồn với nhiều biến động, bình yên, chiến tranh và thiên tại, còn lại tất cả những gì thì đã phai mờ theo năm tháng. Còn lại những sinh hoạt văn hóa, những lễ hội dân gian là niềm tự hào của cộng đồng dân cư đô thị cổ tựa như chiếc đèn lồng tô điểm thêm cho vẻ đẹp kín đáo, kiêu kì của phố thị. Chiếc lồng đèn đã thắp sáng lên cho một vùng đất của những con người thanh lịch, chân tình đem ánh sáng ban phát cho những du khách đưa họ ngược trở về quá khứ để sống trong không khí các loại hình văn nghệ dân gian và lễ hội của người xưa.

 

 

 


Quyên Nguyễn- Wowtimes (Tổng hợp)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2