[WOWTIMES- Trăm năm còn mãi] (P.59) Hội thổi cơm thi Thị Cấm – di sản trăm năm tưởng nhớ vị anh hùng xưa

01-11-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES)] Hội thổi cơm thi Thị Cấm (xã Xuân Phương, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội) tưởng nhớ đến công lao của Thành hoàng Phan Tây Nhạc, đời Hùng Vương thứ 18, cùng 3 vị công chúa đã có công dẹp giặc, chăm lo cuộc sống của dân.

Tương truyền, trước công nguyên 273 năm, đời Vua Hùng thứ 18, khi quân nhà Thục sang xâm lược, Tướng quân Phan Tây Nhạc được Vua Hùng giao thống lĩnh quân binh đi đánh giặc. Khi dẫn quân qua làng Hương Canh (tức làng Thị Cấm ngày nay), ông ra lệnh nấu cơm thi để tuyển chọn người giỏi bếp núc hậu cần cho binh sĩ.

 

 

Hội thổi cơm thi Thị Cấm. (Ảnh: internet)

 

Sau khi chiến thắng quân giặc, Tướng quân Phan Tây Nhạc về sống ở mảnh đất này, dậy dân làng trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải và cho dân làng tổ chức thi kéo lửa thổi cơm vào ngày 8 tháng Giêng hàng năm để tưởng nhớ tình quân dân một lòng giữ nước, diệt giặc. Sau khi qua đời, ông được nhân dân tôn thờ là Thành Hoàng làng và để tưởng nhớ công ơn ông, người dân làng Thị Cấm mở Hội thổi cơm thi vào ngày mùng 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm.

 

 

Nấu cơm thi được coi là một phong tục độc đáo của làng mỗi dịp xuân về với mong ước cầu chúc cho dân làng một năm mới no đủ, hạnh phúc, mọi nhà bình an. (Ảnh: internet)

 

Trước khi diễn ra lễ hội, cộng đồng và Ban Quản lý di tích đình họp, phân công nhiệm vụ cho từng người giữ vai trò chính như: ông Tư đình, chủ tế, 4 đội thi thổi cơm đại diện cho 4 giáp… Trước đây, người tham gia đội thổi cơm thi phải là người chưa lập gia đình, nay, chỉ cần là người khỏe mạnh, gia đình không vướng tang.

 

 

Hội thổi cơm thể hiện tinh thần đoàn kết, đồng lòng của dân làng. (Ảnh: internet)

 

Đồ chuẩn bị cho lễ hội gồm: nồi đồng, bát, thóc loại tốt, chày, cối đá, bình đồng, dụng cụ kéo lửa, chất đốt (giang, rơm, nứa)… Nồi đồng và bát được để trong hậu cung, khi có lễ hội mới mang ra dùng. Rơm là loại rơm nếp, phục vụ việc giã gạo và nấu cơm, được bện thành cuộn tròn để kê gối giã gạo tránh cối bị trật ra ngoài, đặt trên miệng cối chắn không cho thóc, gạo bắn ra ngoài. Rơm rối và rơm cuộn để dùng nấu cơm. Giang, tre, nứa được chẻ ra, phơi khô dùng để nhóm lửa. Dụng cụ kéo lửa được làm từ các thanh giang, tre già, một nắm bùi nhùi rơm và ít mùn cưa. Khi thực hành lấy lửa, người dùng lấy 2 thanh giang kẹp vào bùi nhùi, dùng 2 thanh tre giữ chắc 2 đầu và 2 người kéo co cho cật giang cọ sát vào cật tre nhiều lần, tạo ma sát để bắt lửa vào mùn cưa và rơm.

 

 

Những nồi cơm được làm bằng đồng thau, đun bằng rơm và cây tre khô của làng và được vùi trong đống tro cho cơm chín đều và thơm. (Ảnh: internet)

 

Cuộc thi gồm 3 phần được tiến hành cùng lúc: thi kéo lửa, thi lấy nước và thi thổi cơm. Cơm sau đó được mang ra gian ngoài của đình để chấm điểm công khai trước người dân và thành viên của các đội tham dự. Các thành viên Ban Giám khảo căn cứ vào mùi thơm, độ trắng và độ dẻo của hạt cơm để chấm điểm. Nồi cơm nào trắng dẻo thơm ngon nhất sẽ giành chiến thắng.

 

 

Để chọn được niêu cơm ngon nhất, các bô lão trong làng căn cứ vào mùi thơm, độ trắng và độ dẻo của hạt cơm. Nồi cơm ngon nhất sẽ được đưa lên cúng Thành hoàng. Sau khi kết thúc hội thi, các đội chia cơm cho dân làng để cầu mong một năm no đủ, an lành. (Ảnh: internet)

 

Trong Hội thổi cơm thi Thị Cấm, người dân cùng thực hành hội thể hiện tính dân chủ, đoàn kết, trách nhiệm của cá nhân với cộng đồng trong các hoạt động chung của làng xã. Tham gia thực hành lễ hội không chỉ giúp con người vui khỏe, thỏa mãn nhu cầu tâm linh, mà còn gắn kết con người với nhau hơn để hình thành, củng cố một cộng đồng thống nhất, cùng xây dựng cuộc sống, duy trì thuần phong mỹ tục của địa phương. Hội còn thu hút được đông đảo nhân dân và du khách thập phương về dự hội góp phần tăng cường mối liên kết giữa các cộng đồng người.

 

 

Lễ đón nhận Bằng Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia “Hội thổi cơm thi Thị Cấm”. (Ảnh: internet)

 

Hội Thổi cơm thi đình Thị Cấm phản ánh đặc trưng của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, cầu mong một năm mới no đủ, hạnh phúc và bình an; là dịp để người dân hướng về nguồn cội, tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công giữ nước, xây dựng làng; trao truyền những thực hành tín ngưỡng, giáo dục các thế hệ về tình yêu quê hương đất nước, yêu lao động. Thực hành hội góp phần tiếp thêm sức mạnh cho người dân, thể hiện niềm tin của họ về sự hiện diện và che chở của Thành hoàng; phản ánh thế giới quan tâm linh, tín ngưỡng của họ; phản ánh sinh hoạt tín ngưỡng của người làng Thị Cấm trong quá khứ. Hội thổi cơm thi góp phần bảo lưu, nuôi dưỡng các giá trị văn hóa truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa của địa phương. Hội thổi cơm thi Thị Cấm được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 09/3/2021.

 

 

 


Quyên Nguyễn- Wowtimes (Tổng hợp)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2