[WOWTIMES- Trăm năm còn mãi] (P.67) Nghệ thuật chế biến món chay Tây Ninh – nét văn hóa ẩm thực trăm năm của vùng đất thánh

21-11-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES)] Ở Tây Ninh, tín đồ Cao Đài giáo và Phật giáo rất đông, vậy nên thói quen ăn uống nơi đây phần lớn cũng bị ảnh hưởng. Và có lẽ vì số lượng người ăn chay khá đông nên món chay Tây Ninh cũng vô cùng đa dạng và phong phú. Ẩm thực chay ở vùng đất thánh đã có lịch sử tồn tại và phát triển qua hàng trăm năm và đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022.

 

Tây Ninh có 4 tôn giáo chính: Phật giáo, Thiên chúa giáo, Hồi giáo, Cao đài giáo. Hiện Tây Ninh có hơn 127 chùa, tịnh xá. Các chùa cúng chay quanh năm. Người theo đạo Phật thường ăn chay vào ngày 30, mùng 1, 14, 15 Âm lịch hàng tháng. Tây Ninh còn được được xem là cái nôi của đạo Cao Đài, ăn chay là một trong những điều lệ đối với tín đồ Cao Đài; họ ăn chay mỗi tháng 10 ngày (hay còn gọi là Thập trường), vào các ngày Âm lịch: mùng 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29, 30 (nếu tháng thiếu ăn chay thêm ngày 27). Tôn giáo, tín ngưỡng của người dân Tây Ninh đã góp phần không nhỏ trong việc hình thành nét văn hóa ẩm thực chay rất riêng, phong phú và đa dạng.

 

Tòa thánh Tây Ninh. (Ảnh: internet)

 

Các món chay ở Tây Ninh đã tồn tại lâu đời. Nghệ thuật chế biến các món chay ở Tây Ninh không chỉ bó hẹp trong khuôn khổ của các tôn giáo Cao Đài, Phật giáo mà còn lan tỏa và hòa lẫn vào dòng ẩm thực dân gian, tạo nên nét đặc sắc của văn hóa ẩm thực vùng đất Tây Ninh; tô điểm thêm nhiều sắc thái cho đời sống văn hóa của cộng đồng dân cư nơi đây.

 

Món chay Tây Ninh - Nét văn hoá ẩm thực đặc sắc của vùng đất thánh. (Ảnh: internet)

 

Nghệ thuật được thể hiện ở chỗ từ những nguyên liệu dân dã, tự nhiên, người Tây Ninh dùng cách chế biến độc đáo của mình để làm ra những món chay trông không khác gì món mặn bình thường. Thực phẩm địa phương để chế biến các món chay rất phong phú, từ các sản vật đặc trưng đến các thực phẩm thông thường như: đậu hũ, đậu hũ ki non, nấm rơm, nấm đông cô, nấm bào ngư, nấm dai, bắp chuối, trái chuối, các lọai khoai, bột mì, bột gạo, các lọai rau cải, quả, muối, nước tương, các loại rau nêm và các gia vị khác… Từ việc ăn chay thường xuyên, người Tây Ninh đã sáng tạo, biến tấu những món rau, củ, quả trong vườn nhà trở thành những món chay giản đơn nhưng cực kỳ hấp dẫn, lạ miệng. Các nghệ nhân ẩm thực chay có thể sáng tạo và trình bày món ăn thành các tác phẩm nghệ thuật.

 

Món chay Tây Ninh được chế biến từ những nguyên liệu dân dã, bình dị. (Ảnh: internet)

 

Món chay Tây Ninh đã vượt khỏi khuôn khổ bó hẹp của đạo giáo và hoà lẫn vào ẩm thực dân gian. Ẩm thực chay ở Tây Ninh từ lâu không còn chỉ xuất hiện ở những dịp lễ lớn mà đã trở thành bữa ăn thường nhật của phần lớn người dân sinh sống tại đây. Cũng vì thế mà người ta ngày càng sáng tạo ra nhiều món chay mới, phục vụ cho đời sống ăn uống ngày càng đa dạng và phong phú. Từ đó dần dà mà nghệ thuật chế biến món chay Tây Ninh cũng ra đời và phát triển mạnh mẽ. Nghệ thuật này thể hiện qua cách mà người Tây Ninh không ngừng sáng tạo và chăm chút cho từng món chay độc đáo của họ. Không đơn giản là cách chế biến điêu luyện biến đồ chay trông giống hệt món mặn mà còn là những đặc sản chay độc đáo không nơi nào có được.

 

Người dân Tây Ninh đã đưa món chay vượt khỏi khuôn khổ bó hẹp của đạo giáo và hoà lẫn vào ẩm thực dân gian. (Ảnh: internet)

 

Ẩm thực chay Tây Ninh ra đời gắn liền với thời kỳ khẩn hoang khi cuộc sống khó khăn, thực phẩm khan hiếm; đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng, giữ gìn sức khỏe, vóc dáng… của người dân. Nghệ thuật chế biến và trình bày các món chay thể hiện sự sáng tạo, kế thừa của nghệ nhân, tạo nên một món ăn bổ dưỡng, một tác phẩm sinh động, khơi gợi tình yêu thiên nhiên của người thưởng thức, hướng con người đến những điều thiện lành. Vào những ngày Tết cổ truyền, nhiều gia đình ở Tây Ninh cúng món chay để cầu mong cho gia đình được bình an, hạnh phúc. Mâm cỗ tết chay (được coi trọng nhất là mâm cơm cúng mùng một tết) được thực hiện rất cầu kỳ, công phu, đẹp mắt và nhiều món ngon hơn hẳn ngày thường.

 

Các món chay được chế biến và trình bày công phu, đẹp mắt. (Ảnh: internet)

 

Về mặt tâm linh, ăn chay là một trong những cách rèn luyện bản thân để hướng đến những giá trị nhân bản của cuộc sống. Mọi người ăn chay để thành tâm hướng thiện, để cầu an và giữ cho mình một tâm hồn thanh tịnh giữa cuộc sống ồn ào, náo nhiệt. Ẩm thực chay góp phần bảo vệ thiên nhiên, hướng con người đến các hoạt động hài hòa với thiên nhiên, đến gần với các giá trị chân, thiện, mỹ. Nghệ thuật ẩm thực chay Tây Ninh với các quán ăn, hệ thống nhà hàng chay, chợ bán đồ chay góp phần phát triển kinh tế địa phương, thu hút và giới thiệu văn hóa đến du khách thập phương.

 

Vào những ngày Tết cổ truyền, nhiều gia đình ở Tây Ninh cúng món chay để cầu mong cho gia đình được bình an, hạnh phúc. Mâm cỗ tết chay được thực hiện rất cầu kỳ, công phu, đẹp mắt và nhiều món ngon hơn hẳn ngày thường. (Ảnh: internet)

 

Ngày 12/1/2022, nghệ thuật chế biến món chay Tây Ninh đã được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể cấp Quốc gia. Điều này không chỉ làm danh tiếng món chay Tây Ninh ngày càng vang xa mà còn tăng thêm niềm tự hào của bà con ở vùng đất thánh.

 

 


Quyên Nguyễn - Wowtimes (Tổng hợp)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2