Miền đất võ Bình Định - những mốc son lịch sử oai hùng

17-03-2016

(VietKings) Vùng đất Bình Định xưa còn có tên gọi “Việt Thường Thị” và là biên giới phía Nam của nước Đại Việt. Địa hình cực kỳ hiểm trở, núi non trùng điệp (phía Bắc là đèo Bình Đê, phía Tây là đèo An Khê, phía Nam là đèo Cù Mông, còn phía Đông là biển cả mênh mông), nhưng bù lại có nhiều tài nguyên, khoáng sản, ngành nghề thủ công mỹ nghệ...

Năm 1490, lần đầu vua Lê Thánh Tông kinh lý vùng đất “Phiên Trấn” này, sau khi xem thế đất, thế núi, thế sông, thế biển…nhà vua đã tiên đoán đây là đất “Tiềm Long”, “Anh hùng hội tụ” và sau này sẽ có nhiều anh hùng, hào kiệt kết tụ, tỏa sáng, xuất hiện Đấng minh quân, lập nên nghiệp lớn.

Từ đây, nhà Lê một mặt đã đưa các Võ tướng, chiến binh uyên thâm võ nghệ vào trấn giữ, mặt khác khuyến khích các dòng họ giỏi võ và có chí khí can trường ở “Đàng ngoài” vào khai sơn, phá thạch, sinh cơ, lập nghiệp, dựng xây Hương, Trang, Làng mạc tạo lập cuộc sống mới cùng người bản địa, thiết lập bộ máy cai quản, đo vẽ bản đồ hành chính, đặt tên vùng đất mới này là Phủ Hoài Nhơn (hay còn gọi Hoài Nhân) gồm 3 Huyện: Bồng Sơn (7 Tổng, 32 Xã), Phù Ly (6 Tổng, 60 Xã), Tuy Viễn (6 Tổng, …Xã). Đến năm 1602 đổi tên thành Phủ Quy Nhơn, thuộc Dinh Quảng Nam và cuối cùng là Bình Định tồn tại cho đến ngày nay.

Đúng như lời tiên đoán của vua Lê Thánh Tông, vào giữa cuối thế kỷ XVIII phong trào khởi nghĩa Tây Sơn nổ ra long trời, lở đất đã nhanh chóng đánh đuổi thù trong, giặc ngoài, thu phục giang sơn về một mối và Hoàng Đế Quang Trung lên ngôi. Tuy Vương triều Tây Sơn tồn tại chưa đầy 1/4 thế kỷ (24 năm) nhưng đã đem lại thịnh trị cho đất nước, ấm no cho muôn dân, khiến kẻ thù xâm lược khiếp sợ.

Đặc biệt, Nhà Tây Sơn đã ban hành nhiều chính sách rất hợp lòng dân, trong đó nổi bật có chính sách “Tịnh vi dân, động vi binh” để khi đất nước thanh bình thì mọi người dân đều ra sức lao động, sản xuất làm ăn nuôi sống gia đình, phát triển đất nước, đồng thời tổ chức cao trào “người người học võ”, “nhà nhà luyện võ”, “cả nước biết võ” để nâng cao sức lực, dũng khí chiến đấu, tiêu trừ trộm cướp, bảo an thôn làng, nhưng khi có giặc ngoại xâm thì lập tức sung vào các binh đội, dùng binh khí tự chế giết giặc lập công.

Với tài năng xuất chúng, đức độ cao dày của Hoàng Đế Quang Trung cùng chính sách Chiêu hiền đãi sĩ, trong thời gian ngắn đã thu phục vô số các anh hùng, nghĩa sĩ văn võ kinh bang ở khắp mọi miền đất nước cùng chung sức, đồng lòng lập nên Vương triều Tây Sơn chói ngời trong lịch sử - trong đó hầu hết các Trung thần, Võ tướng, Văn quan, Nghĩa binh đều xuất thân từ phong trào nông dân quật khởi.

Tiêu biểu có các đại danh tướng uy dũng vô song, như: Võ Văn Dũng, Trần Quang Diệu, Võ Đình Tú, Nguyễn Văn Tuyết, Lý Văn Bưu, Nguyễn Văn Lộc, Lê Văn Hưng (tạo thành Tây Sơn thất hổ tướng), các nữ võ tướng khí phách ngút trời, như Bùi Thị Xuân, Nguyễn Thị Dung, Bùi Thị Nhạn, Trần Thị Lan, Huỳnh Thị Cúc (kết thành Tây Sơn ngũ phụng thư), các đại danh sĩ mưu lược như thần, gồm: Nguyễn Thung, Cao Tắc Tựu, Trương Mỹ Ngọc, Võ Xuân Hoài, Lã Xuân Kiều, Trịnh Đình Thiệp (hợp thành Tây Sơn lục kỳ sĩ).

Điều hiếm có trong lịch sử, ngay sau khi lên ngôi, Hoàng Đế Quang Trung đã nâng tầm võ cổ truyền dân tộc lên thành “QUỐC VÕ”, tổ chức mở trường đào luyện võ học cho các tầng lớp nhân dân, tuyển chọn những người tài giỏi võ công sung vào Quân Đội để vừa nâng cao sức khỏe, hun đúc ý chí, thần lực góp phần “cải tạo” nòi giống từ nhỏ thấp, sức yếu trở thành dũng mãnh, dẻo dai đủ sức chiến đấu và chiến thắng kẻ thù luôn đông, mạnh, trang bị khí giới tinh xảo hơn. Ngoài ra, để cổ vũ, kích thích tinh thần luyện tập, hành binh, công thành, phá lũy của ba quân, nhà Tây Sơn còn nghiên cứu, kế thừa, đúc kết và tạo tác bộ trường thiên VÕ NHẠC có một không hai trên thế giới (hay còn gọi VÕ TRỐNG TRẬN TÂY SƠN).

 

Biểu diễn trống trận Tây Sơn dưới tượng đài Hoàng đế Quang Trung

 

Xuất phát từ những cuộc “Đại hội tụ” của hầu hết các bậc chí nhân quân tử, anh hùng, hào kiệt, danh sĩ tài ba, nhất là các dòng tộc uyên bác cả văn lẫn võ, nên các thế hệ con cháu sau này đã mở mang, phát triển rộng khắp các Làng võ, Xã võ với vô số các Dòng tộc giỏi võ, Chi phái, Môn phái, Võ đường nổi tiếng được người đời truyền tụng, tiêu biểu: Làng võ An Vinh, An Thái, Thuận Truyền, An Khê trường, Bình Nghi, Thuận Nhứt, Tây Bình, Xuân Huề, Hoài Ân, Bồng Sơn, Đập Đá, Nhơn Mỹ, Háo Lễ, Tuy Phước, Nước Mặn…Các Dòng họ Trương (Trương Đức Giai - Phù Mỹ), Dòng họ Hồ (Hồ Triêm – Tây Sơn), Dòng họ Đinh (Đinh Văn Diệm – An Nhơn), Dòng họ Lý (Lý Hùng – Đập Đá), họ Võ, họ Bùi, họ Nguyễn… đã sản sinh hàng vạn đại danh sư huyền thoại, võ sư, võ sĩ danh bất hư truyền qua bao thế hệ, như: Trương Văn Hiến, Đinh Văn Nhưng (Đại sư phụ của Tây Sơn tam kiệt, của các danh tướng Nguyễn Văn Tuyết, Võ Văn Dũng, Đặng Văn Long…), Lương Văn Chánh, Diệp Đình Tòng (Đại sư phụ của Trần Quang Diệu, Ngô Mãnh, Võ Đình Tú), Trần Kim Hùng (Đại sư phụ của Lý Văn Mưu, Lê Văn Hưng, Phan Văn Lân), Tăng Doãn Văn, Võ Văn Doãn (chàng Lía), Nguyễn Văn Tứ, Đặng Đức Tuấn, Trương Đức Huyên, Trương Trạch, Trần Nha, Nguyễn Trung Dung, Hồ Triêm, Lê Thị Quỳnh Hà (song thân của Hồ Ngạnh – Đoản Côn Thuận Truyền duy hữu chủ), Trung Quân, Hồ Khiêm, Quách Thiên Thạch, Nguyễn Ngạt, Hồ Hoành Hổ, Trần Th�� Quyền... góp phần dựng xây nên Miền đất võ vang danh của cả nước.

Lớp dạy võ cổ truyền  tại Trung tâm Võ Cổ truyền Bình Định (Ảnh: Thu Trinh - TTTTXT Du lịch Bình Định)

 

Bình Định nổi tiếng không chỉ có võ học, mà còn nhiều lĩnh vực khác, nổi bật trong lĩnh vực sân khấu (Hát bộ) có ông Tổ Tuồng Đào Tấn, về văn chương có nhà Thơ Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Yến Lan, Quách Tấn…

Kế tục truyền thống thượng võ và để bảo tồn, phục hưng, nâng cao vị thế võ cổ truyền Bình Định, từ năm 1997 – 2000 Ủy Ban TDTT Việt Nam và UBND Tỉnh đã quyết định tổ chức nghiên cứu, sưu tầm, đúc kết, biên soạn Đề tài khoa học đầu tiên của cả nước về võ học và xuất bản cuốn sách “Bước đầu Nghiên cứu Nguồn gốc – Đặc trưng Võ Cổ truyền Bình Định” có độ dày 500 trang. Đề tài này đã được Hội đồng khoa học xếp loại xuất sắc, quy tập rất nhiều sử liệu cổ quý hiếm về võ học Bình Định và vinh danh các anh hùng dân tộc đại võ công, di chỉ quan trọng, các vùng đất võ nổi tiếng, các Dòng tộc, Môn phái, võ sư kiệt xuất đã góp phần quan trong tạo lập nên Miền đất võ…(nhưng rất tiếc đến nay không còn được lưu hành, truyền bá, ứng dụng).

 

Hoành tráng đêm khai mạc 

Đêm khai mạc Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần 5 tại Bình Định năm 2014

Năm 2006, được sự quan tâm của lãnh đạo Bình Định, võ sư Hồ Hoa Huệ và Phạm Đình Phong đã tích cực khởi xướng, kêu gọi một số nước và vận động nguồn tài trợ chính đưa về tổ chức Liên hoan Quốc tế Võ cổ truyền VN lần đầu tiên của cả nước, quy tụ hàng ngàn nhà nghiên cứu, võ sư, môn sinh của hơn 50 đoàn quốc tế tham dự. Từ đó đến nay đã tổ chức 5 kỳ Liên hoan (2 năm một lần), góp phần tôn vinh võ của Tổ tiên, dân tộc và làm rạng rỡ quê hương Miền đất võ không chỉ trong nước mà còn quảng bá truyền thống văn hóa, du lịch, lịch sử võ học và danh thắng nổi tiếng của Bình Định với bạn bè quốc tế.


TS. PHẠM ĐÌNH PHONG (Thường trực Hội đồng Tư vấn Xác lập Kỷ Lục Việt Nam) – Kyluc.vn


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2