[WOWTIMES- Tinh Hoa Đất Việt] Nghệ nhân Ưu tú Lê Văn Phú- 40 năm thổi hồn cho dòng tranh thúc đồng

24-08-2022

[VIETKINGS – NIÊN LỊCH &THÀNH TỰU (WOWTIMES)] Nghệ nhân Ưu tú Lê Văn Phú là người Việt Nam đầu tiên nghĩ ra phương pháp thúc đồng để làm tranh nghệ thuật. Gần 40 năm làm nghề cùng bộ đồ nghề tưởng rất đơn giản, các bức tranh được ông thực hiện hết sức độc đáo.

Năm 1985, ở đất Hà thành xuất hiện một nghề thủ công mới: Thúc đồng nổi, sử dụng chạm, búa và nhiệt để thực hiện các thao tác nhằm thúc nổi từ mặt sau nguyên liệu, tạo ra những tác phẩm nghệ thuật theo ý tưởng của nghệ nhân. Người nghĩ ra và truyền lại nghề thúc đồng cho con cháu chính là nghệ nhân Lê Văn Phú. Với những đóng góp của mình cho nghề thúc đồng, làm giàu thêm nghệ thuật dân gian truyền thống Việt Nam ở mảng tranh đồng thúc nổi, năm 1998, ông là người duy nhất được TP Hà Nội công nhận là nghệ nhân ở lĩnh vực này.

 

 

Những miếng đồng vào tay ông, dưới lửa nhiệt, qua những nhát búa gõ, chạm... dần dần được tạo tác ra các bức tranh có sức hút đến kỳ lạ. Không cần phải là những mẫu kỳ công, kiểu như long ly quy phượng, tranh của nghệ nhân Lê Văn Phú chỉ đơn giản là những hổ, lợn, ngựa, gà, đánh ghen, hái dừa theo tích tranh Đông Hồ, nhưng tranh của ông có sự biến đổi, hoán cải từ nhân vật đến hình vẽ, tạo nên sự tươi mới, cách tân. Tranh thúc đồng của lão nghệ nhân Lê Văn Phú không theo bất kỳ một mô típ cứng nhắc nào. Được nhiều người tìm mua, sưu tầm nhưng nghệ nhân Lê Văn Phú làm nghề với tình yêu đặc biệt, đó là ông không bao giờ làm lấy số lượng, làm “hàng chợ”. Ông “chơi” với nghề, giữ lấy nét đẹp cho nghề và bản thân mình.

 

 

Để làm nên những tác phẩm thúc đồng có hồn, đồ nghề của nghệ nhân Lê Văn Phú chỉ là những bu lông, ốc vít, trục xe đạp, mũi khoan, búa, đục... do chính ông chế tác. Ít ai ngờ, ông lại có thể làm ra những tác phẩm để đời từ “đống sắt vụn”. Những bức tranh của Nghệ nhân Ưu tú Lê Văn Phú luôn ẩn chứa những hình ảnh quen thuộc, gần gũi với người dân Việt Nam với hình ảnh lũy tre làng, con trâu, trẻ mục đồng…Người nghệ nhân đã kết hợp hài hòa các chi tiết với nhau. Thổi hồn vào từng gốc đa, bến nước…

 

 

Không dập khuôn, không máy móc, tranh thúc đồng làm ra hoàn toàn thủ công với các dụng cụ đơn giản, thô sơ. Để ra đời một bức tranh thúc đồng, trước tiên ông vẽ phác hình ảnh lên mặt trái của tấm đồng, sau đó dùng các “ve” để thúc xuống. Cái tài của người nghệ nhân là phải thúc sao cho vừa tới, các chi tiết sắc nét, uốn lượn. Đồng thời phải thật mềm mại. Cái khó của tranh thúc đồng là người nghệ nhân không nhìn được mặt bên kia của bức tranh, đòi hỏi người nghệ nhân phải thật tinh tế, khéo léo và tỉ mỉ. Cái tài của người nghệ nhân còn được thể hiện qua độ dày, mỏng của tấm đồng. Thúc trên tấm đồng càng mỏng chứng tỏ người thợ có tay nghề cao thì mới có thể cho ra những đường nét mềm mại, tinh tế.

 

 

WOWTIMES- Những cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của Nghệ nhân Thúc đồng Lê Văn Phú.

Ông sinh ra trong một gia đình làm nghề kim hoàn, từ nhỏ ông đã tiếp xúc với vàng, bạc, đã bắt đầu mày mò những mẫu mã, tạo hình tạo khối.

Năm 16 tuổi ông theo học vẽ từ họa sĩ Mạnh Quỳnh họa sĩ Phạm Viết Song. Trong suốt quá trình học tập ông đã lĩnh hội được nhiều kiến thức về hội họa từ họ, giúp ông hiểu về cách tạo hình, tạo khối, cách phối màu, làm sao để cho bức tranh sinh động, hài hòa.

Đất nước có chiến tranh, thanh niên cả nước xung phong nhập ngũ, ông Phú cũng xung phong nhập ngũ, gác lại ước mơ và sự nghiệp của mình để cầm súng ra chiến trường với một lòng yêu nước “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”.

Dù trải qua bao thăng trầm, biến cố thì tình yêu nghệ thuật mãi ngấm sâu vào trong “máu” của người nghệ nhân. Ông bắt đầu làm những bức tranh bằng đồng một cách hoàn toàn ngẫu hứng. Những tháng đầu mày mò thúc đồng, ông đã cho ra đời tác phẩm đầu tiên, cầm bức tranh trên tay, ông vui mừng và hạnh phúc. Lúc này chính ông cũng không còn tin vào mắt mình nữa “đứa con” đầu tiên của ông thành công ngoài sức tưởng tượng. Từng đường nét mềm mại, chất chứa bao tình cảm tâm tư của người nghệ nhân.

 

 

Năm 1998, ông Lê Văn Phú đã được thành phố Hà Nội công nhận là nghệ nhân.

Năm 2010, Chủ tịch nước đã trao tặng cho ông danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.

Năm 2013, ông vinh dự được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam tôn vinh là “Người Việt Nam đầu tiên làm tranh thúc đồng”.

 

 

 

Làm tranh thúc đồng là một việc khó, đòi hỏi người thợ phải sáng tạo, khéo léo, tỉ mỉ và kiên trì, đồng thời phải mang trong mình một tình yêu với nghề thì mới có thể tạo ra được những bức tranh có ý nghĩa, có hồn. Chính vì thế mà để đào tạo ra một người thợ giỏi thực sự rất khó. Cho đến nay, người học trò mà ông dạy cũng không thể nối nghiệp được ông. Có lẽ đây là điều mà người Nghệ nhân Ưu tú Lê Văn Phú cảm thấy tiếc nuối nhất. Nhưng ông vẫn luôn hy vọng, tranh thúc đồng sẽ có những người nghệ nhân thế hệ sau tiếp nối, đưa tranh thúc đồng lên một tầm cao mới. 


Quyên Nguyễn- Wowtimes (Tổng hợp)


 

Content1 (mobil)
content1nhasangnghiep
Content2 (mobil)
content2