Xã Cam Lâm có thể coi là một trong những vùng xoài lớn của Nam Trung Bộ. Theo người dân địa phương, những vườn xoài cổ thụ ở vùng đất Cam Lâm được hình thành từ đầu thế kỷ 20.  Người Pháp mang giống xoài Canh Nông từ Ấn Độ sang, rồi được người dân trồng thành những vườn xoài lớn.

Từ tháng 3 đến tháng 8 hằng năm, các hộ dân tại địa phương lại tất bật vào vụ làm bánh xoài. Nguyên liệu chính để làm bánh là xoài canh nông (xoài tây) - loại xoài có vị ngọt thanh, thơm và độ dẻo đặc trưng. Đặc biệt, xoài chín được lột vỏ bằng tay, không gọt bằng dao. Mục đích là để loại bỏ hẳn vỏ và làm bánh xoài không bị xơ. Sau công đoạn lột vỏ, xoài sẽ được đánh nhuyễn bằng máy, lọc bỏ hạt và sau đó đem đi nấu. Đây là công đoạn đòi hỏi nhiều công sức và sự tỉ mỉ, bởi nó quyết định độ ngon của mỗi chiếc bánh xoài.

Phần thịt xoài thu được đem xay nhuyễn, nấu chín. Sau khi nấu xong, hỗn hợp xoài được đổ ra khuôn rồi đem phơi dưới nắng khoảng 3 ngày để bánh khô dẻo, lên màu tự nhiên và giữ được hương vị đặc trưng. Công đoạn phơi cũng rất quan trọng vì nếu bánh chưa đạt độ khô cần thiết sẽ dễ bị chuyển màu, chảy nước và nhanh hỏng trong quá trình bảo quản. Theo người dân, trung bình 10kg xoài trái sẽ làm được 1kg bánh xoài; riêng những loại xoài to, nhiều thịt thì khoảng 6 đến 7kg xoài sẽ cho ra 1kg bánh thành phẩm.

Bánh xoài Cam Lâm có màu vàng hổ phách đẹp mắt, bề mặt hơi dẻo, không dính tay. Khi thưởng thức, người ăn sẽ cảm nhận được vị chua ngọt hài hòa của xoài chín, quyện cùng hương thơm tự nhiên của trái cây, tạo nên dư vị thanh nhẹ và không quá ngọt gắt. Chính sự mộc mạc ấy đã giúp bánh xoài trở thành món ăn vặt được nhiều người yêu thích.

Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị, bánh xoài còn có ưu điểm dễ bảo quản và thuận tiện mang theo. Sản phẩm thường được đóng gói cẩn thận, phù hợp để làm quà tặng sau những chuyến du lịch hoặc công tác tại Khánh Hòa.

Ngày nay, ghé thăm vùng đất Cam Lâm hay các cửa hàng đặc sản trên địa bàn Khánh Hòa, du khách có thể dễ dàng tìm mua bánh xoài với nhiều quy cách đóng gói khác nhau. Mỗi miếng bánh không chỉ mang theo vị ngọt của những trái xoài chín mà còn chứa đựng sự khéo léo của người làm bánh và hương vị đặc trưng của vùng đất nắng gió. Vì thế, bánh xoài Cam Lâm luôn là một trong những món quà giản dị nhưng đậm đà bản sắc, góp phần giới thiệu tinh hoa đặc sản Khánh Hòa đến với bạn bè gần xa.

--------------------------------------------------------------------