Từ một vùng trồng chỉ với khoảng 2.000 ha ở các đồn điền thời Pháp thuộc, sau hơn 100 năm, Đắk Lắk đã có trên 214.000 ha cà phê. Từ năm 1986 đến nay được xem là giai đoạn phát triển mạnh mẽ của ngành hàng cà phê Đắk Lắk, với sự bùng nổ về diện tích, sản lượng và giá trị xuất khẩu. Tỉnh Đắk Lắk đã trở thành vùng sản xuất cà phê trọng điểm của Việt Nam, chiếm khoảng 30 - 35% sản lượng quốc gia và giữ vai trò trung tâm trong chuỗi giá trị Robusta toàn cầu. Cà phê của Đắk Lắk được xuất khẩu đến khoảng 80 thị trường trên thế giới. Đặc biệt, Chỉ dẫn địa lý Cà phê Buôn Ma Thuột đã được bảo hộ ở 32 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Với độ cao từ 500 – 700 mét so với mực nước biển, đất đai giàu khoáng chất. Tại đây, trồng chủ yếu cà phê Arabica và Robusta, trong đó, Robusta chiếm phần lớn diện tích. Cà phê Đắk Lắk được trồng theo hệ thống mảng, có nghĩa là trồng xen kẽ với các loại cây khác như cao su, điều hoặc cây lúa. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ xói mòn đất và bệnh tật. Quá trình thu hoạch tại Đắk Lắk thường diễn ra từ tháng 11 đến tháng 12 hàng năm. Đắk Lắk có khí hậu nhiệt đới, tương đối ôn hòa, góp phần làm cho vùng này trở thành môi trường lý tưởng để trồng cà phê. Nhiệt độ trung bình hằng năm là 24 độ C, lượng ánh sáng tương đối dồi dào. Lượng mưa khá rộng lớn, trên dưới 2000 mm/năm. Độ ẩm trung bình là 81%, không có bão.

Cà phê Đắk Lắk có hương vị độc đáo và riêng biệt. Arabica có hương vị nhẹ nhàng, thanh mát, nổi bật với hương thảo mộc và hoa quả. Trong khi đó, Robusta có vị mạnh mẽ, đậm đà với vị đắng và hậu vị kéo dài. Do quá trình chế biến và chăm sóc được thực hiện cẩn thận, cà phê Đắk Lắk còn được biết đến với độ tinh khiết cao, không bị tạp chất hoặc hương liệu khác, cho phép hương vị tự nhiên được phát triển mạnh mẽ.

Tại Đắk Lắk, di sản cà phê không tồn tại trong các không gian lưu trữ tĩnh mà hiện hữu sinh động trong các buôn làng, nơi tri thức bản địa hòa quyện cùng cảnh quan thiên nhiên. Đó là kỹ thuật hái chọn thủ công để đảm bảo độ chín đồng đều, là bí quyết phơi sấy dựa trên cảm quan về nắng gió của người nông dân và là cách thưởng thức cà phê phin đậm chất văn hóa Việt. Với hơn 200 cơ sở chế biến và sự tham gia của hàng trăm nghìn nông hộ, hệ sinh thái cà phê Đắk Lắk đang chuyển dịch từ sản xuất quy mô hàng hóa sang định danh giá trị dựa trên câu chuyện di sản. Chính sự kết nối giữa con người và vùng đất đỏ bazan đã tạo nên chiều sâu nhân văn, đưa hạt cà phê Robusta Buôn Ma Thuột trở thành thực thể văn hóa sống động trong mắt bạn bè quốc tế.

Cà phê Đắk Lắk là điểm nhấn quan trọng để Việt Nam giữ vững vị thế là quốc gia đứng thứ hai về sản xuất, xuất khẩu cà phê và đứng thứ nhất về sản xuất, xuất khẩu cà phê Robusta trong hơn 20 năm qua. Không chỉ xuất khẩu thô, để tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng, danh tiếng chất lượng, Đắk Lắk đang khai thác tốt giá trị khác biệt của cà phê ở vùng đất này - giá trị mà từ thuở sơ khai, các nhà rang xay người Pháp đã khẳng định.

Đặc biệt, trong dòng chảy lịch sử hơn một thế kỷ, cây cà phê tại Đắk Lắk đã trải qua quá trình "bản địa hóa" mạnh mẽ, trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống văn hóa của cộng đồng các dân tộc địa phương. "Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk" đã chính thức được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2025. Đây là sự công nhận cho những kinh nghiệm canh tác, kỹ năng chế biến và cả những nghi lễ gắn liền với vòng đời cây cà phê được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với văn hóa cà phê đặc sắc, vùng nguyên liệu robusta hàng đầu thế giới cùng bản sắc địa phương riêng biệt, mới đây, Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam) vừa được tạp chí National Geographic (Mỹ) bình chọn ở vị trí thứ 4 trong danh sách 15 điểm đến ẩm thực tuyệt vời nhất thế giới năm 2026.

Tại đây, mỗi tách cà phê không đơn thuần là một thức uống mà còn chứa đựng câu chuyện về đất đỏ bazan, khí hậu cao nguyên, bàn tay người trồng càphê và nhịp sống khoáng đạt của vùng đất đại ngàn. Cà phê hiện diện trong từng buổi sáng đậm vị, trong những câu chuyện của người nông dân trên nương rẫy, các xưởng rang thủ công và cả những bảo tàng chuyên biệt. Chính hệ sinh thái này giúp du khách cảm nhận trọn vẹn hơi thở của Tây Nguyên.  Ngoài thưởng thức cà phê, du khách đến Đắk Lắk còn có cơ hội khám phá nhiều trải nghiệm gắn liền với loại nông sản làm nên danh tiếng của vùng đất này.

--------------------------------------------------------------------