Vườn Quốc gia Cát Bà được ví như một "Việt Nam thu nhỏ" bởi sự hội tụ đầy đủ các hệ sinh thái đặc trưng nhất: từ rừng mưa nhiệt đới trên núi đá vôi, rừng ngập mặn, rạn san hô cho đến các hệ thống hang động và hồ nước mặn (tùng, áng) đặc hữu. 

Vườn quốc gia Cát Bà được thành lập vào năm 1986 với diện tích 15.200 ha thuộc đường xuyên đảo Cát Bà. Đây là nơi đang bảo tồn rất nhiều hệ sinh thái biển, rừng trên cạn, rừng ngập mặt, các loài động thực vật quý hiếm và cũng là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật hoang dã đa dạng. Hệ sinh thái rừng Cát Bà được chia thành 3 loại gồm: rừng ngập mặn, rừng nguyên sinh và rừng lá kim (có duy nhất ở đảo Cát Bà).  

Theo ghi nhận hệ thực vật tại nơi đây có  1.595 loài thực vật bậc cao, trong đó có tới 54 loài quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN như Kim giao, Gụ gụ, Lát hoa.... Hệ động vật có  357 loài động vật có xương sống trên cạn, bao gồm nhiều loài thú quý hiếm đang được bảo vệ nghiêm ngặt ở cấp độ quốc tế bao gồm, chồn bay, khỉ mặt đỏ, rắn hổ chúa, đặc biệt là voọc Cát Bà – một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất thế giới, hiện chỉ còn khoảng 70 cá thể trong tự nhiên.  Loài voọc này được coi là biểu tượng của hệ sinh thái Cát Bà và đang được bảo vệ nghiêm ngặt. Vùng biển Cát Bà sở hữu hệ sinh thái biển rực rỡ với 177 loài san hô, gần 200 loài cá biển cùng hàng trăm loài rong biển và động vật đáy, tạo nên một bức tranh thủy cung sống động. 

Trong đó, voọc Cát Bà là hệ động vật quan trọng và được xem là biểu tượng của Vườn quốc gia Cát Bà

Không chỉ bảo tồn và nhân giống tại vườn quốc gia còn lưu giữ các mẫu sinh vật và tiêu bản của nhiều loại động thực vật khác nhau

Vườn Quốc gia Cát Bà sở hữu địa hình Karst ngập nước biển độc đáo với những dãy núi đá vôi có tuổi đời lên tới 250 - 280 triệu năm.  Vườn quốc gia cũng là nơi có nhiều hang động, trong đó có hang Quân Y và động Trung Trang, là một trong những hang động đẹp nhất Việt Nam. Với nhiệt độ trung bình năm khoảng 23,6°C và chịu ảnh hưởng trực tiếp của khí hậu đại dương, Vườn Quốc gia Cát Bà có không khí vô cùng mát mẻ và trong lành. 

Vào năm 2004, Vườn Quốc gia Cát Bà đã được UNESCO công nhận là “Khu dự trữ sinh quyển thế giới”.

Có hai thời điểm tốt nhất để thăm Vườn quốc gia Cát Bà là vào mùa thu (từ tháng 9 đến 11), thời điểm này trời trong xanh, mát mẻ, ít mưa, thích hợp cho các hoạt động tham quan, khám phá. Và vào mùa xuân (từ tháng 2 đến 4), đây là mùa hoa đào rừng nở rộ, cảnh đẹp thơ mộng, thích hợp cho các hoạt động chụp ảnh và ngắm cảnh.Nằm ẩn mình trên bờ biển đảo Cát Bà, làng chài này mang trong mình một vẻ đẹp riêng biệt với những ngôi nhà truyền thống xây dựng trên mặt nước và cuộc sống dân dã của người dân nơi đây. Du khách sẽ có cơ hội tìm hiểu về cuộc sống của người dân làng chài, những nghề truyền thống như đánh cá và làm thủ công.