Các nhà nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh cho rằng, chính người Pháp đã xây cánh đồng muối nơi đây giống như hệ thống làm muối trên cánh đồng muối ở nước Pháp. Trong thời kỳ thực dân Pháp đô hộ, hoạt động sản xuất muối Sa Huỳnh được quản lý chặt chẽ, muối được vận chuyển, phân phối qua đường bộ, đường sắt và xuất khẩu như một loại hàng hóa đắt đỏ, độc quyền trong tay người Pháp. Mỗi năm người Pháp chở về bản quốc khoảng 7000 tấn. Tất cả các hoạt động mua bán, sản xuất muối tự do đều bị cho là bất hợp pháp. Theo các tài liệu lưu trữ lại Viện Viễn Đông bác cổ, người Pháp thời bấy giờ gọi Muối Sa Huỳnh là “Vàng trắng” xứ An Nam.

Ngay nay, làng muối Sa Huỳnh thuộc phường Phổ Thạch (Quảng Ngãi) có khoảng 550 hộ diêm dân, với chừng 2.000 nhân khẩu theo nghề làm muối. Với diện tích cánh đồng muối hơn 120 ha, hàng năm làng muối Sa Huỳnh cung cấp cho thị trường từ 8.000 - 9.000 tấn. Vụ làm muối ở Sa Huỳnh bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm.

Độ mặn nước biển nơi đây cao thích hợp với nghề sản xuất muối. Vào thời điểm khi thủy triều dâng lên rút xuống theo chu kỳ cũng là lúc diêm dân ra đồng làm muối. Nghề làm muối là một nghề tương đối vất vả, vì chủ yếu phải làm việc dưới cái nắng như thiêu như đốt của miền Trung.

Kể từ sau khi được Cục sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Muối Sa Huỳnh” vào ngày 17/9/2011, những diêm dân ở làng muối Sa Huỳnh đã mạnh dạn đầu tư và đạt nhiều tiến bộ trong việc áp dụng mô hình sản xuất muối theo phương pháp mới - làm muối trên nền lót bạt hay nền xi măng, thay vì trên nền đất như trước kia. Đồng muối Sa Huỳnh hiện được quy hoạch trong không gian văn hóa Sa Huỳnh.

Có người thích muối sống giã với ớt cay rồi vắt nước cốt chanh để tăng thêm độ ngon cho hải sản hấp, luộc hay nướng. Người thì thích cho muối sống, lá chanh non, ớt kim xanh cùng đường cát trắng vào giã nhuyễn, vắt nước cốt chanh và trộn đều... Những món ăn chấm muối Sa Huỳnh đơn giản, dễ chế biến nhưng thơm ngon, đậm đà.

Muối Sa Huỳnh hiện có các sản phẩm: hoa muối, muối hầm, muối tre, trong đó hoa muối được nhiều người vô cùng ưa thích. Diêm dân cho biết hoa muối hình thành vào những ngày nắng nóng. Gió từ khơi xa thổi vào bờ lướt trên đồng làm chao nhẹ mặt nước trong ruộng muối. Nắng và gió tạo nên lớp vảy mỏng nổi trên mặt nước, gọi là hoa muối. Lớp vảy này không chạm đất nên vô cùng sạch sẽ. Diêm dân dùng chiếc vợt lưới dày nhẹ nhàng vớt hoa muối cho vào thúng bằng nan tre sẫm màu. Hoa muối vớt lên khỏi mặt nước thành những hạt li ti trông rất đẹp mắt, vị mặn dịu lưu lại nơi đầu lưỡi khi nếm thử. Đây là thứ gia vị hảo hạng được các đầu bếp nổi tiếng trên thế giới ưa chuộng.

Hoa muối chứa 84 nguyên tố vi lượng và vi chất dinh dưỡng; cung cấp kali, canxi, đồng, kẽm, magie tự nhiên... tác dụng tốt đối với sức khỏe người dùng.

Ngoài ra, không thể không kể đến muối hầm nung trong nồi đất sét giữ được mùi hương cũng như độ an toàn.

Muối tre là sự kết hợp tuyệt vời giữa tạo hóa và sự khéo léo của con người. Những hạt muối trắng tinh được cho vào ống tre tươi rồi dùng đất sét dẻo bịt kín và nung qua hơi nóng lửa than rực hồng, tạo nên khoáng chất có lợi cho sức khỏe.